Rauwe Brecht in tijden van crisis

De Duitse toneelschrijver en regisseur Bertolt Brecht is de grote afwezige dit toneelseizoen. Dat is des te opmerkelijker omdat Brecht (1898-1956) als geen andere theaterschrijver zijn stukken plaatst in tijden van crisis en malaise. In De onweerstaanbare opkomst van Arturo Ui introduceert hij gangsters en criminelen die aanschuiven bij bankiers.

Het toneeloeuvre van Brecht is een theatrale beurtzang op politieke en financiële misstanden. Gelukkig schenkt de Roode Bioscoop, een bijzondere locatie aan het Amsterdamse Haarlemmerplein, een eerbetoon aan zijn werk. Programmeurs en uitvoerend kunstenaars Hilde Hildebrand en Kees van Zantwijk hebben een keur aan vooraanstaande zangers en muzikanten uitgenodigd om liederen en teksten van Brecht te vertolken. In het theater geldt Brecht als een rauwe auteur, gekant tegen elke sentimentele inleving. Maar sinds zijn samenwerking met componisten als Kurt Weill en Paul Dessau is er ook een andere Brecht opgestaan: die van een gevoelvol tekstdichter van songs over Surabaya Johnny, Mackie Messer, seksuele onderhorigheid en een moeder die Courage heet en op het slagveld haar dochter aan de soldaten verkoopt.

Gisteravond werd de Brecht-traditie in de Roode Bioscoop met de voorstelling Hoppla! Brecht im Licht zeer levendig met het optreden van zangeres Wilma Bakker alias La Sirène, die in Berlijn gestudeerd heeft bij Gisela May (1924), een van de vooraanstaande Duitse toneelspeelsters bij het door Brecht opgerichte Berliner Ensemble. Pianist David Bollen, verbonden aan het Willem Breuker Collectief, begeleidde de zangeres in Brechts liedkunst, waarvan de maatschappelijke strekking zo indringend is dat het je doet huiveren. Bij Brecht gaat het altijd om machtelozen versus machtigen. Die laatste zijn bankiers, politici en degenen die de beslissingen nemen. Meer dan eerder besefte ik dat Brecht/Weill in de jaren dertig de uitvinders waren van het protestlied. Het paradoxale is dat dit protest met volle sentiment gezongen kan en mag worden, dan komt het des te scherper aan. Hoppla! Brecht im Licht is meer dan een eerbetoon aan geëngageerd theater. Het biedt een vooruitblik op de manifestatie Nederland schreeuwt om Cultuur, de landelijke bijeenkomst op zaterdag 20 november tegen de bezuinigingen op cultuur.

Kester Freriks

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Rauwe Brecht in tijden van crisis (12 november, pagina 8) zijn de namen van zangeres en pianist verwisseld. Waar staat Wilma Bakker was bedoeld Dorine Niezing. En haar begeleider op piano was niet David Bollen maar Henk de Jonge.