Praagse klokkentoren betoverd met licht

Een klokkentoren op een plein. Het is avond, donker, de toren is alleen als silhouet zichtbaar. Een massa in de schaduw. Maar dan schijnt opeens de zon. Licht maakt de stenen zichtbaar, onthult voegen en vegen. Maar de zon verlicht alleen de toren. De rest van de stad blijft donker.

Het spel van licht en donker is zo oud als de eerste zonnestralen. Iets minder oud, maar toch ook wel bejaard is het gebruik van licht door kunstenaars. Niet altijd in de meest kunstzinnige setting. Ik herinner me diverse voorstellingen met ‘son et lumière’ op 14 juli in Frankrijk en het waterorgel uit ponypark Slagharen, een fontein die steeds van kleur veranderde op het ritme van een mopje klassieke muziek. Son et lumière, geluid en licht, maakte het saaiste kasteel nog saaier. Maar alles kan hip worden. Son et lumière, dat lange tijd ook in het Engels zo heette, heeft in die taal een nieuwe naam. Het oude spel van licht en donker wordt nu ook in het Nederlands ‘video mapping’ genoemd.

De resultaten zijn veel indrukwekkender dan in het Frans of in het ponypark. Met projecties van licht lijkt bijna alles mogelijk. In het donker kan een vierkant gebouw rond schijnen, veranderen in een voetbalveld, vleugels krijgen en in het ochtendgloren verdwijnen.

Video mapping is geen kunst op het net maar de meeste mensen zullen het wel zien op het internet. Op kunstzinnige blogs waart een filmpje rond van de klokketoren van Praag. Op deze toren werd ter viering dat hij zeshonderd jaar bestaat een video mapping uitgevoerd die de hele geschiedenis van de toren lijkt te vertellen, van de bouw tot ineenstorting en restauratie. Soldaten trekken aan de toren voorbij, hij vliegt in brand; er schijnt in de Tweede Wereldoorlog een zoeklicht over. Alle geschiedenis die de toren in zeshonderd jaar heeft meegemaakt lijkt in tien minuten opnieuw te gebeuren.

Het meest spectaculair zijn eigenlijk de kleinste veranderingen, daar waar toren en projectie niet zoveel van elkaar verschillen. Als het dag wordt bijvoorbeeld, en we de schaduw van een dag versneld voorbij zien gaan. Dat het echt lijkt alsof de toren instort en weer opgebouwd wordt. Of wordt getekend. Steeds ontstaat hij weer op een andere manier.

Zulke effecten gaan misschien snel vervelen. Je hoeft niet elke dag een toren te zien instorten. In Eindhoven is nu op het festival Glow te zien wat kunstenaars nog meer met licht kunnen. In het Van Abbemuseum is bijvoorbeeld een ‘Infinity Room’ met spiegels en lampen te zien van Yayoi Kusama en in de oude Schellensfabriek lichtsculpturen van Navid Nuur. Morgenavond besluit de Britse kunstenaar Cerith Wyn Evans het festival door een helikopter met zoeklicht vlak boven de stad te laten vliegen en uit te lichten wat hij tegenkomt. Schrijven met licht.

De oude droom van Mondriaan, kan werkelijkheid worden. ’s Nachts. Soms lijkt de stad door lichtreclames et cetera al de vervulling van Mondriaans modernistische droom: een architectuur van bewegende kleurvlakken, een tweedimensionale stad. Nu is dat nog meer zo.

Op vimeo en op themacula.com is het filmpje van de Praagse klokketoren het best te zien.