'Merkel werkt euro afgrond in'

Angela Merkel, die Duitse belastingbetalers niet alleen wil laten opdraaien voor de crisis, krijgt kritiek. „Ze denkt alleen aan haar eigen kiezers. Zo werkt ze de euro de afgrond in.”

Britain's Prime Minister David Cameron (L) runs with his Spanish counterpart Jose Luis Rodriguez Zapatero before attending the G20 summit in Seoul November 12, 2010. REUTERS/Stefan Rousseau/POOL (SOUTH KOREA - Tags: POLITICS) REUTERS

Economen waarschuwden er in mei al voor: de rust op de financiële markten zou van korte duur zijn. Het tijdelijke vangnet voor uitglijdende eurolanden, dat Europese regeringen en IMF na de Griekse schuldencrisis opzetten met 750 miljard aan garanties voor leningen, was maar een stoplap. „Het onderliggende probleem van de euro is niet opgelost”, zei macro-econoom Daniel Gros begin juni tegen deze krant. „Zolang de banksector niet gezond wordt gemaakt en economisch en financieel beleid niet sterk wordt gecentraliseerd in Europa, is het een kwestie van tijd voor de nieuwe crisis losbarst. Die wordt veel erger dan de vorige.”

Helaas lijken ‘zwartkijkers’ als Gros gelijk te krijgen: de eurozone is nog steeds een tijdbom. Daar doet het tijdelijke vangnet– tot 2013 – niets aan af. Ierse banken, die in juli ‘probleemloos’ door de stresstest van toezichthouders kwamen, kregen in september opnieuw miljardeninjecties van de overheid. Gevolg: de staatsschuld stijgt, het begrotingstekort passeert de 30 procent. Tegelijkertijd stagneert de Griekse economie vanwege de bezuinigingen en wordt het begrotingstekort trager verminderd dan verwacht. In Portugal slaagt de minderheidsregering er nauwelijks in het begrotingsschip op koers te houden. Hierdoor moeten deze landen – elk om een andere reden – steeds meer rente betalen op leningen die ze afsluiten. Ook Italië en België zien hun rentes stijgen: met één munt is er snel kans op besmetting, zeker als het management van die munt niet optimaal is.

Want uitgerekend op dit moment benadrukken politici in het rijkste land van Europa, Duitsland, dat belastingbetalers niet alléén moeten opdraaien voor de rekening van deze crisis. Bondskanselier Angela Merkel herhaalde gisteren op de G20 in Seoul wat zij eind oktober al op de Europese top zei: dat zij niet aan haar kiezers „kan blijven uitleggen waarom zij de kosten van bepaalde risico’s dragen en niet die mensen die veel geld verdiend hebben aan het nemen van deze risico’s”.

Merkels argumentatie is moreel gesproken zuiver en begrijpelijk. De crisis begon bij de banken. Toen die in 2008 gingen wankelen, namen regeringen hun schulden over. Nu worden regeringen door handelaars bij diezelfde banken naar de financiële slachtbank geleid, omdat ze te veel schuld of begrotingstekort hebben. Om deze bizarre dans te ontspringen, voeren regeringen extreme bezuinigingen door. In feite, zei econoom Paul de Grauwe onlangs, „krijgen de markten gelijk”. Gewone burgers betalen de prijs: in uitkeringen, gezondheidszorg en studiebeurzen wordt zwaar gesneden.

Toch oogstte Merkel met haar opmerking zware kritiek. Lorenzo Bini Smaghi, directielid van de Europese Centrale Bank, zei gisteren tegen Die Zeit dat je daarmee „het omgekeerde bereikt wat je beoogt: speculanten buiten de situatie uit, kleine spaarders draaien voor de verliezen op”. De Ierse premier Brian Cowen suggereerde dat Merkel de crisis in zijn land „verergerde”, omdat investeerders huiverig worden bij het kopen van Ierse staatsobligaties. Want wat als die daar later voor moeten bloeden? Een Europees functionaris noemt Merkel „egoïstisch”. „Ze denkt alleen aan haar eigen kiezers. Zo werkt ze de euro de afgrond in”.

Merkel kan wel zeggen dat ze banken wil laten meebetalen, zegt de functionaris, maar in de praktijk gebeurt dit juist níet. „Stel dat de Grieken hun schulden niet helemaal kunnen aflossen. En stel, je laat de banken die nu al uit de staatsruif eten daar deels voor opdraaien. Dan leidt dit toch tot nieuwe cashinjecties van de overheid? En dus tot nieuwe offers van burgers?” Achter de schermen geven Merkels medewerkers volmondig toe dat haar opmerkingen „puur politiek” bedoeld zijn. Maar Merkel is zo bang dat zij de gunst van de kiezers verliest, dat ze het tóch blijft zeggen. Ook al brengt dit de Ieren en Portugezen en uiteindelijk alle eurolanden, waaronder Duitsland, in gevaar.