Kerncentrales vallen slecht in praathuis The Hub

Tegenstanders van kernenergie zijn wakker geschrokken, nu twee bedrijven een kerncentrale willen bouwen, en ook het kabinet-Rutte voorstander is. Hoogste tijd voor actie.

Nederland, Borssele, 09-11-10 Kerncentrale van EPZ Borssele. © Foto Merlin Daleman

De sfeer is strijdlustig in ontmoetingscentrum The Hub in Rotterdam. „Willen we nieuwe kerncentrales in Nederland”, vraagt een oudere man met grijswitte baard aan het publiek. En meteen roept hij zelf het antwoord: „Nee!” Luid applaus.

Wordt hier de kiem gelegd voor een nieuwe brede anti-kernenergiebeweging in Nederland?

Afgelopen dinsdagavond zaten circa vijftig mensen bij elkaar in een soort grote huiskamer met roodleren banken en klapstoeltjes. Ze hadden maar één doel: een strategie bedenken om een volksbeweging op gang te krijgen die de bouw van nieuwe kerncentrales in Nederland blokkeert.

Ze voelen opeens de nood. De bedrijven Delta en Energy Resources Holding (ERH) zijn allebei de procedure voor de bouw van een kerncentrale gestart. Bovendien is het nieuwe kabinet-Rutte voorstander van kernenergie. Nu politiek en bedrijfsleven op een lijn zitten, kan het snel gaan.

Het ene na het andere idee wordt gelanceerd. Een jonge vrouw die gehurkt op de vloer zit, zegt: „We moeten jongeren voorlichten. Ik wil flyers verspreiden op markten.” Applaus.

Een ander zegt: „We moeten kopstukken uit kunst, sport en bedrijfsleven zich publiekelijk laten uitspreken tegen kernenergie.” Weer een ander: „Laten we een fototentoonstelling organiseren over de rampzalige gevolgen van Tsjernobyl?” Weer applaus.

Hoe anders was de sfeer de avond er voor in Heinkenszand, een dorpje op zeven kilometer van de bestaande kerncentrale in Borssele. In een congrescentrum hield het bedrijf ERH een inspraakavond over zijn plan een kerncentrale te bouwen. De zaal was groot. Er lag een houten dansvloer, donkerbruin en glimmend. Er waren veel meer mensen in pak.

Bestuursvoorzitter Gerard Uytdewilligen van ERH somt de voordelen van een nieuwe kerncentrale op: schone en goedkope stroom, nieuwe werkgelegenheid en energiezekerheid. De technologie is bewezen en veilig.

Stilte.

Dan vraagt Frieda Kas van de pas opgerichte actiegroep ‘Borssele 2 Nee’ op grond waarvan Uytdewilligen de technologie bewezen en veilig noemt. Draait er dan ergens ter wereld al een kerncentrale van het nieuwe type dat ERH wil laten bouwen?

Uytdewilligen ontwijkt de vraag. In zowel Finland als Frankrijk wordt een exemplaar gebouwd. Ja, gebouwd, zegt Kas. „Maar draaien ze al?” Uytdewilligen herhaalt dat er twee in aanbouw zijn. Kas weer: „Maar draaien ze al?” Uiteindelijk zegt Uytdewilligen: „Nee.” En meteen er achteraan: „Maar dat betekent niet dat ze onveilig zijn.”

Er zijn meer zorgen. Thom van Riet van de Zeeuwse Milieu Federatie vreest voor de regionale economie, die vooral op Duitse toeristen draait. In Duitsland is de weerstand tegen kernenergie groot, zegt hij. Kijk alleen maar naar de massale demonstraties afgelopen weekeinde tegen het transport van kernafval. Van Riet vraagt zich af of de Duitse toeristen nog wel naar Zeeland komen als er aan de kust van Zuid-Beveland twee nieuwe kerncentrales verrijzen.

Van Riet heeft meer vragen. Warmt de Westerschelde niet te veel op door de enorme hoeveelheden warmte die de kerncentrales moeten afvoeren? Of komen er wellicht koeltorens van meer dan 150 meter hoog? En hoeveel extra hoogspanningsleidingen zijn er straks wel niet nodig in Zuid-Beveland om de stroom weg te werken? „Krijgen we straks zoveel hoogspanninglijnen dat het breiwerk van mijn oma erbij in het niet valt”, vraagt iemand.

Uytdewilligen hoopt dat ERH de kerncentrale in 2019 in gebruik kan nemen. Delta, dat een jaar voor ligt op ERH, zet in op 2018. Ambtenaar Anneke van Limborgh van het ministerie van Economische Zaken, die aanwezig is om de vergunningsprocedure uit te leggen, noemt dat een ambitieuze planning. „Ook voor de rijksoverheid is het een heel ambitieus project om nog deze kabinetsperiode een beslissing te nemen over de kerncentrales.”

De bedrijven hebben haast. Ze weten: een volgend kabinet kan weer een totaal ander standpunt over kernenergie innemen.

Een dag later in The Hub wijst directeur Frans Rooijers van adviesbureau CE Delft erop, dat er al heel veel nieuwe gas- en kolencentrales bij komen in Nederland. Dat er ook nog kerncentrales nodig zouden zijn uit oogpunt van energiezekerheid, is onzin. Hij weet het zeker: als bedrijven investeren in kerncentrales zullen ze dat niet doen in duurzame alternatieven. Dan zal Nederland zijn doelstelling voor duurzame energie – 14 procent van het totale energieverbruik in 2020 – niet halen.

Een jongeman wijst erop dat er maart volgend jaar verkiezingen voor de Provinciale Staten zijn. „Kunnen we niet proberen kandidaat-statenleden te verleiden zich uit te spreken tegen kernenergie?”

Een oudere vrouw zegt: „Zullen we een lijst publiceren van banken die investeren in kernenergie.” Applaus. Zo volgen nog veel meer plannen. Kernwoorden: samenwerking, en oproepen tot actie!

Ike Teuling van milieuorganisatie Greenpeace wil niet alle plannen verklappen. Ze weet dat er mensen van Delta en ERH aanwezig zijn. Teuling: „Het spannendste houden we nog even geheim.”