Er staat wel meer op instorten

Het verval van Pompeï wordt premier Berlusconi aangerekend.

Het zou archeoloog Eric Moormann „niets verbazen als er nog meer instort”.

Debris of the collapsed house, once used by gladiators to train before combat, is protected from rain in the ancient Roman city of Pompeii, Italy, Wednesday, Nov. 10, 2010. The office of Pompeii's archaeological superintendent said the collapse occurred Saturday at around 6 a.m. (0500 GMT). Attendants opening the site saw the collapse about an hour later. The 430-square-foot (40-square-meter) space was used by gladiators to train before going to fight in a nearby amphitheater. Pompeii was destroyed in A.D. 79 by an eruption of Mount Vesuvius that killed thousands of people and buried the city in 20 feet (six meters) of volcanic ash. (AP Photo/Salvatore Laporta) AP

De door schandalen geplaagde premier Berlusconi heeft er een probleem bij nu de oppositie in het Italiaanse parlement een motie van wantrouwen heeft aangekondigd tegen zijn minister van Cultuur, Sandro Bondi. De reden is het instorten van een gladiatorengebouw in Pompeï, de Romeinse stad die in het jaar 79 bedolven raakte bij een uitbarsting van de vulkaan de Vesuvius.

De positie van Berlusconi lijkt wankel. Zijn voormalige bondgenoot, kamervoorzitter Gianfranco Fini, riep hem zondag al op af te treden. Fini’s partij, die nog gedoogsteun geeft aan de regering van Berlusconi, stemde dinsdag mee met de oppositie tegen een wetsvoorstel van de regering. Om zijn macht te demonstreren kan Fini de minister laten vallen.

Bondi weigert vooralsnog terug te treden, al werd hij gedwongen toe te geven dat er meer huizen in Pompeï op instorten staan.

„De situatie in Pompeï is buitengewoon ernstig”, zegt Eric Moormann, hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. „Het probleem is dat er de afgelopen tweeënhalve eeuw veel te veel is opgegraven, terwijl er geen geld is voor onderhoud van de monumenten. Die verkeren veelal in deplorabele staat. Het zou mij niet verbazen als er nog meer instort.”

In Italië is er veel opwinding en boosheid over het instorten van het gebouw. Moormann: „Een collega uit Napels mailde me dat het ministerie van Cultuur vorige week heeft besloten om 30 miljoen euro te besteden aan nieuwe opgravingen in Herculaneum.” Dat stadje werd bij dezelfde uitbarsting in 79 bedolven onder modder en lava. „Die miljoenen worden weer onttrokken aan het budget voor archeologisch onderhoud. Het werk is uitbesteed aan een externe partij, niet eens aan de eigen archeologische dienst. Mijn collega verwoordt het netjes, maar ik lees in zijn bericht wel dat het weer een zaak is van vriendjes onder elkaar.”

Twee jaar geleden riep de regering de noodtoestand uit in Pompeï, door Unesco aangemerkt als werelderfgoed. Veel fresco’s zijn al vergaan en er zijn duizenden stenen uit de muren gevallen. Na het instorten van het gebouw sprak president Giorgio Napolitano van „een schande voor Italië”. Volgens de oppositie zijn bezuinigingen van de huidige regering de oorzaak van het gebrek aan onderhoud.

Maar volgens Moormann valt het verval van Pompeï niet alleen Berlusconi te verwijten. „Dit had tien jaar geleden ook al kunnen gebeuren. Het helpt niet dat zijn regering de budgetten verder heeft gekort, maar het is een langlopend probleem. Italië heeft zo ontzettend veel kunstschatten te onderhouden. Dat zou voor het rijkste land ter wereld al onmogelijk zijn, laat staan voor een land met financiële problemen.”

Het gladiatorengebouw, een zogeheten schola, is zaterdag waarschijnlijk ingestort doordat de fundering van het complex was aangetast door een waterlek. „Het is geen huis, maar een oefenterrein met een zuilenhal. Het is het enige in zijn soort dat is overgebleven uit de antieke oudheid, dus een groot verlies.”

Een speciale commissaris zou in 2008 57 miljoen euro mogen investeren in onderhoud. Naar de vele plekken waar de regering-Berlusconi de noodtoestand uitriep is gerechtelijk onderzoek gedaan, vanwege het vermoeden van corruptie. „Sindsdien zijn er drie crisismanagers geweest”, zegt Moormann, „die een volgens collega’s zeer capabele directeur vervingen. Ik kan niet zeggen of er veel goeds is gebeurd met het geld. Toen ik er in het voorjaar was, waren sommige plekken opgeknapt en andere nog even slecht. Wel was het restaurant zichtbaar voor heel veel geld verbouwd.” Pompeï is met circa twee miljoen bezoekers per jaar een van de grootste attracties van Italië. „Maar het geld dat wordt verdiend, moet worden ingeleverd bij het ministerie, dus dat schiet weinig op.”

Neem een GoogleMaps-tour in Pompeï op de officiële site via nrcnext.nl/links.