Een schreeuw moet helpen tegen kaalslag

Dat wordt nog wat, op zaterdagmiddag 20 november in de straten van alle Nederlandse steden. Het basisprincipe wordt op de website nederlandschreeuwtomcultuur.nl door een reeks prominenten in een video voorgedaan: eerst schep je ernstig en geconcentreerd kijkend lucht, en daarna schreeuw je het uit. Wie dat wil, kan nu op de website zijn eigen schreeuw in audio en video al toevoegen.

Maar de bedoeling is toch vooral dat het op 20 november onrustig wordt in alle Nederlandse steden van enige omvang. Overal, zo is de bedoeling, zullen er artistieke manifestaties met een demonstratief karakter zijn. Op 22 november is er een manifestatie van de kunstenaars zelf in de Amsterdamse Heineken Music Hall, georganiseerd door de vakbond FNV Kiem. Op 20 november daarentegen zou het om het publiek moeten gaan, dat op die dag laat weten naar cultuur te haken en de culturele kaalslag die het gevolg zou zijn van de komende bezuinigingen, niet pikt. Wie wil weten waar hij in zijn omgeving zijn schreeuw kan laten horen raadplege de stedenlijst op de website. Of beter volgende week, want veel moet nog worden ingevuld.

Acties als deze worden gehandicapt door het feit dat er over de concrete invulling van de bezuinigingen nog maar zo weinig bekend is. Eerder begint het regeerakkoord op dit punt al een beetje af te kalven. In de beste tradities van parlementair dualisme stelt de VVD-fractie in de Tweede Kamer voor om de btw-verhoging op kunst niet te laten doorgaan.

Het is interessant te zien hoe subtiel het debat over de kunstbezuinigingen tot nu toe verloopt. In de kunstwereld vermijdt men over het algemeen ‘handen af’ en soortgelijke ultimatieve kreten. Natuurlijk kunnen de kunsten zich niet onttrekken aan de algehele economische noodzaak tot bezuinigingen – is de algemene betoogtrant. Maar de kunsten worden – als een relatief bescheiden post op de Rijksbegroting – boven elke proportie getroffen, vooral in de subsidiesfeer waar ongeveer de helft door de staat wordt afgeroomd. Juist dat laatste geeft tot de kenschets ‘kaalslag’ aanleiding.

Het heeft er de schijn van dat het kabinet van VVD en CDA met een zekere verbetenheid en triomfantelijk juist de kunsten tot mikpunt wil maken. Misschien moeten we daarin de eerste misrekening van het kabinet Rutte zien, met als resultaat aanzienlijke imagoschade. VVD en CDA lijken zich hier wel erg makkelijk op sleeptouw te hebben laten nemen door de PVV, met zijn rancune jegens veronderstelde elites. Er zijn geen grote aantallen schreeuwers voor nodig, om in te zien dat zulke rancune aan de politieke cultuur van VVD en CDA eigenlijk vreemd is.

raymond van den boogaard

    • Raymond van den Boogaard