Sterfte bij operaties kan gehalveerd

De sterfte bij operaties in kwalitatief goede Nederlandse ziekenhuizen kan halveren door introductie van een checklist: de sterfte daalt daardoor van 15 naar 8 per 1.000 operatiepatiënten.

Dat concluderen onderzoekers van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, die in zes ziekenhuizen een uitgebreide checklist testten, vandaag in The New England Journal of Medicine. Ziekte en ongemakken door operatiecomplicaties kwamen ook minder voor: bij 167 in plaats van 273 per 1.000 patiënten. De resultaten werden behaald, benadrukken de onderzoekers, in goede ziekenhuizen: twee academische (AMC en Maastricht) en vier ziekenhuizen (Breda, Den Bosch, OLVG in Amsterdam en Leiderdorp) waar jonge dokters deels hun praktijkopleiding doen.

Controlelijsten bestaan al lang in ziekenhuizen, maar zijn meestal beperkt tot wat in de operatiekamer gebeurt. Meer dan de helft van de problemen ontstaat echter buiten de OK, schrijven de onderzoekers. De nieuwe Nederlandse lijst toetst daarom alle procedures rond een operatie, op alle afdelingen, van binnenkomst tot ontslag. Of niet de verkeerde patiënt de OK wordt binnengereden, of niet de verkeerde lichaamshelft van de patiënt wordt gemarkeerd – karikaturale maar soms gemaakte fouten. En of de patiënt niet te kort voor een operatie bloedverdunnende medicijnen heeft geslikt en wel preventief antibiotica heeft gehad, als dat nodig is. De checklist uit het AMC heeft meer dan honderd punten en is speciaal ontworpen opdat bij de overdracht van de ene afdeling naar de volgende geen informatie verloren gaat.

Voordat de checklist werd ingevoerd hielden de onderzoekers drie maanden lang de operatiesterfte en -complicaties in de zes ziekenhuizen bij. Na introductie van de checklist telden ze nogmaals drie maanden lang. In vijf vergelijkbare ziekenhuizen waar de nieuwe checklist niet werd ingevoerd, veranderde niets in complicaties en sterfte rond operaties.

Het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, waar het initiatief voor het onderzoek lag, gebruikt de checklist inmiddels al en gaat die inpassen in het computersysteem waarin alle patiëntgegevens staan. Tientallen andere ziekenhuizen hebben belangstelling.