Schaatsers op de barricaden

De internationale start van het schaatsseizoen, vanaf morgen in Heerenveen, wordt overschaduwd door de dr.Bibber-regel. „We moeten desnoods staken.”

In de krachttrainingruimte van ijsstadion Thialf is het deze ochtend één grote reünie van schaatsers uit de hele wereld. Bij de hometrainers praat Ireen Wüst bij met de Canadese ploeg, met toch ook weer routinier Cindy Klassen. Shani Davis legt een gewicht neer en omhelst Vadim Sajoetin, terug als coach van Kazachstan. Stiekem monstert iedereen de concurrentie. Morgen beginnen in Heerenveen de eerste wereldbekerbekerwedstrijden van het seizoen. Wie is goed, wie nog niet? Twee namen domineren. Sven Kramer, die door fysieke problemen voorlopig niet schaatst. En dr. Bibber.

„Dit is de meest belachelijke regel die er ooit is verzonnen”, zegt Petr Novák, coach van de Tsjechische nummer één in het vrouwenschaatsen, Martiná Sáblíková. Als geen ander is hij kwaad over de nieuwe regel van de internationale schaatsunie (ISU), die schaatsers verbiedt om op het rechte eind naar de finish de lijn tussen binnen- en buitenbaan te overschrijden. Olympisch kampioen Mark Tuitert verzon de term dr. Bibber-regel, naar analogie van het gezelschapspel waarin de spelers een pop opereren. Wie bibbert bij het verwijderen van een lichaamsdeel en een rand raakt, is af.

In het voorseizoen werd door het Engelssprekende deel van het schaatspeloton druk ge-sms’t en getwitterd. Tuitert toonde afgelopen weekeinde bij het NK afstanden op zijn mobiele telefoon een indrukwekkende rij namen van schaatsers die protesteerden: de Noor Håvard Bøkko, de Rus Ivan Skobrev, de Italiaan Enrico Fabris, talloze Nederlanders. Ook oud-schaatsers als Ard Schenk, Jochem Uytdehaage en Erben Wennemars klommen op de barricaden.

Bij wedstrijden in Noorwegen werden in één weekeinde zestien schaatsers gediskwalificeerd. Bij het NK verspeelde Tuitert brons op de 1.000 meter en moest Jorien Voorhuis het goud op de vijf kilometer inleveren. Het protest verhevigde, in Thialf ondertekenden tientallen schaatsers een petitie tegen de nieuwe regel, die vandaag aan de ISU wordt aangeboden.

Alleen de Amerikanen maken zich zo niet druk. Trevor Marsicano, in 2009 wereldkampioen op de 1.000 meter, tekende het protest niet. Ook zijn landgenoot Davis maakt zich geen illusies. „Als de regel is dat je de lijn niet mag overschrijden, dan moet ik zorgen dat ik de lijn niet overschrijd. Het zou goed zijn als schaatsers inspraak hadden, maar ik vrees dat het toekomstmuziek is.”

Toch willen de meeste schaatsers dit weekeinde actie voeren, als de ISU niet vatbaar blijkt voor hun argumenten. „Als ze de regel niet terugdraaien, moeten we staken”, zegt de Tsjechische coach Novák. „Het probleem is dat zo’n actie alleen kan slagen als iedereen meedoet. Al zou het volgens mij genoeg zijn als alleen al de Europese schaatsers niet starten.”

Novák maakte in de jaren negentig uitgebreid studie van de bochtentechniek van de Noor Johann Olav Koss, drievoudig olympisch kampioen in 1994. Met Sáblíková vervolmaakte hij die techniek, met een extra slag bij het uitkomen van de bocht. Wereldtitels en olympisch goud (twee maal) waren het resultaat. Maar met de extra slag doorkruiste zijn pupil wel de nu zo cruciaal geworden lijn. Haar brede, zwierende slag op het rechte eind – een lust voor het oog – is het volgende probleem door de nieuwe regel. Novák: „We hebben jaren gewerkt aan deze manier van schaatsen. Nu moet het ineens helemaal anders. De bestuurders die zoiets bedenken, zitten er alleen voor zichzelf en niet voor de sport. Ze hebben geen benul waar wij mee bezig zijn.”

Sáblíková reed in het voorseizoen desondanks al snelle tijden: 1.58 op de 1.500 en 4.02 op de 3.000 meter. „Die is goed”, constateerde een concurrente langs de baan in Thialf in één oogopslag. Zoals iedereen met bewondering kijkt naar de Koreaan Lee Seung-hoon, die vorig jaar het goud van Kramer afnam op de tien kilometer en nu met een trainingspak vol nieuwe sponsorlogo’s door Thialf loopt. Of naar de jong Amerikaan Jonathan Kuck, vorig jaar verrassend tweede bij de WK allround en in oktober al goed voor een toptijd van 6.22 op de vijf kilometer, met een fraai aflopend schema. Zoals Fabris onder zijn nieuwe coach Gianni Romme een ijzersterke 3.42 reed op de drie kilometer en Bøkko bij het Noors kampioenschap sprintte naar 35,89. Maar vooralsnog zijn sportieve prestaties ondergeschikt aan dr. Bibber.

    • Maarten Scholten