Opnieuw kijkt iedereen naar Gouda

Na het zoveelste incident in de wijk Oosterwei moet de burgemeester van Gouda zich verdedigen. Tegen kritiek uit de raad, maar ook tegen media-aandacht.

11-11-2010, Gouda. Speeltuintje in de wijk Oosterwei. Foto Bas Czerwinski

Het was het spoeddebat van genoeg is genoeg. Gisteravond tijdens een ingelaste raadsvergadering in Gouda viel het woord ‘spuugzat’ ontelbare keren. Spuugzat zijn alle partijen in de raad de overlast van Marokkaans-Nederlandse jongens in de wijk Oosterwei.

Anderhalve week geleden verpestte een groepje kinderen van 8 tot 13 jaar een door wijkbewoners georganiseerde schoonmaakactie. Ze goten chocolademelk over de glijbaan en bekogelden de twee aanwezige clowns Knoef en Tomaat met bloembollen. Die bloembollen waren juist bedoeld om Oosterwei op te fleuren. Het incident wekte veel beroering. In Gouda maar ook daarbuiten.

Dat buiten Gouda veel aandacht is voor het bloembollenvoorval, komt doordat de lokale editie van het Algemeen Dagblad het op 4 november op de voorpagina brengt. Een dag later volgt De Telegraaf op de voorpagina met: ‘Straattuig heer en meester in Gouda. Zelfs Marokkaanse vrouwen zijn bang in de beruchte wijk Oosterwei.’ Op 6 november meldt De Telegraaf, weer op de voorpagina: ‘Kamer eist actie tegen Goudse straatterreur.’ En daarmee is de straatoverlast in Gouda een nationaal onderwerp. En niet voor het eerst.

Er gaan tv-ploegen naar de wijk, er wordt een ei naar het team van PowNed gegooid. De PVV wil een spoeddebat in de Kamer en de partij vindt dat het leger orde op zaken moet stellen in Oosterwei. In die flatwijk is 71 procent van de bewoners allochtoon; 52 procent is van Marokkaanse afkomst.

Burgemeester Wim Cornelis (PvdA) wil aanvankelijk niet reageren en dat wordt opgevat als signaal dat hij de onrust niet serieus neemt. De Telegraaf schrijft een vernietigend commentaar onder de kop: ‘Opstappen’. Twee partijen in de gemeenteraad (Trots op Nederland en Gouda Positief) willen dat Cornelis zijn taken op het gebied van veiligheid overdraagt aan een wethouder. De burgemeester zegt daarna in het AD dat een uitruil van de grootste probleemgezinnen een oplossing kan zijn. En ja, de voetbalwet waarmee kinderen een wijkverbod opgelegd kunnen krijgen, kan ook helpen. De kop op de voorpagina van de landelijke editie luidde: ‘Ik zet de Marokkaanse asogezinnen Gouda uit’.

Burgemeester Cornelis was gisteravond niet alleen de zwaar overlastgevende jongeren in zijn stad spuugzat, maar ook de media. Al sprak hij daarover in minder harde termen. Hij keek wel beter uit. Hij had met de Telegraaf-journalist geluncht, zei hij. Dat hadden ze beiden als prettig ervaren. Gouda ligt qua media-aandacht onder een vergrootglas, dat zei hij wel.

Elk incident in Oosterwei wordt breed uitgemeten, zegt Ingrid Spruit, woordvoerder van Cornelis. „We proberen die intense media-aandacht niet te keren, want dempen wordt opgevat als duiken. We hebben geleerd twee dingen niet te doen: niet bagatelliseren en niet spreken over incidenten.”

Maar waarom is juist Gouda symbool geworden van straatoverlast? Veel steden kennen buurten en wijken waar groepjes Marokkaanse jongeren de sfeer verzieken. Meestal gaat het niet eens om crimineel gedrag, maar om tergende en ziekmakende overlast van schelden, bespugen en bekladden. Buurtbewoners (autochtonenen maar ook andere Marokkaanse Nederlanders) voelen zich steeds onveiliger en onprettiger. Of niet: in Oosterwei blijkt uit bewonersenquêtes dat bewoners zich de afgelopen jaren veiliger zijn gaan voelen in hun wijk. Kennelijk ondanks het treitergedrag. Niettemin, het probleem bestaat. Maar bepaald niet alleen in Gouda.

Dat het nu zelfs in het pittoreske kaas- en stroopwafelstadje uit de hand loopt, spreekt tot de verbeelding. „Het is de angst voor het verdwijnen van het Hollandse gevoel”, zegt Henri Beunders, hoogleraar geschiedenis van maatschappij, media en cultuur. „De grote steden zijn allang opgegeven. Maar nu blijkt dat je nergens meer veilig bent. En die angst doet het goed in de media.”

Iris Korthagen schreef een afstudeerscriptie over de „mediahype” rond Gouda. De studente bestuurskunde (Erasmus Universiteit) onderzocht de berichtgeving over Oosterwei in zes landelijke kranten. Zelf heeft Korthagen, die in Gouda woonde, een heel ander beeld van de wijk dan de media schetsen. Ze constateert dat de berichtgeving het beleid van de gemeente sterk heeft beïnvloed. „Het beeld wordt de werkelijkheid”, zegt Korthagen. Door de (publicitaire) druk op bestuurders en beleidsmakers zijn maatregelen als een harde aanpak en repressief beleid gepresenteerd, terwijl dat in de praktijk meevalt. Maar buurtbewoners hebben zo wel het „beeld dat de gemeente de problemen hard aanpakt”, schrijft Korthagen.

De burgemeester kan blijven, hij is niet weggestuurd door de gemeenteraad. Hij was helder tijdens de raadsvergadering van gisteren. De voltallige raad kon nu wel eisen dat het afgelopen zou zijn met de Marokkanen, de werkelijkheid is weerbarstig. Want problemen met armoede, sociaal-economische achterstand en ouders die geen verantwoordelijkheid nemen voor de opvoeding, los je nu eenmaal niet in een paar jaar op. Hij weet dat de jongeren weer iets zullen doen. En dan is er weer iets gebeurd. En dan is de maat wéér vol.

De Telegraaf kopte vandaag: ‘Straatterreur Gouda niet over’.