Ierland klem in de financiële machine

De buitenwereld heeft het tijdens de kredietcrisis al meerdere malen meegemaakt, toch blijft het wennen: koersbewegingen op de financiële markten zijn niet altijd het gevolg van het simpele spel van vraag en aanbod, of van verwachtingen en macro-economische scenario’s. Het is vaak de techniek in de machinerie van de beurzen en banken die de doorslag geeft. Dat geldt voor een groot deel ook voor de enorme koersval die de staatschuld van Ierland gisteren doormaakte. De rente op tienjarige Ierse staatsobligaties steeg daardoor naar meer dan 8,6 procent, en vanmorgen bleef het onrustig.

Twee stukjes machinerie kwamen gisteren samen. De eerste is dat er in de handel tussen partijen een zogenoemde clearing and settlement plaatsvindt. In het Ierse geval gaat het om het bedrijf LCH Clearnet, dat in de handel garant staat voor het feit dat de ene partij daadwerkelijk aan de andere levert, en de andere ook echt betaalt. Het andere stukje machinerie is het gebruik van staatsobligaties als een soort credit card door banken.

Banken gebruiken schatkistpapier om dit tijdelijk om te zetten in liquide middelen, dus geld, als dat nodig is. Deze zogenoemde repurchase-transacties (repo’s), waarbij een staatsobligatie tijdelijk wordt verkocht met de belofte hem later weer terug te kopen, zijn de normaalste zaak van de wereld. Dat kunnen banken doen bij de Europese Centrale Bank, maar ook onderling.

Dat gaat goed als de onderliggende staatsobligaties, de credit card dus, van onverdachte kwaliteit zijn. Duitse staatsschuld zal door niemand worden geweigerd. LCH Clearnet liet gisteren echter weten een premie te vragen van maar liefst 15 procent voor Ierse staatsschuld. Dat wil zeggen dat een bank die een ‘repo’ met Ierse staatschuld doet, 15 procent van het bedrag opzij moet zetten.

Clearnet wil niet het risico lopen met de stukken te blijven zitten als de stoelendans plots mocht stoppen. Dat veroorzaakte een enorme verkoopgolf van Ierse stukken, die plots veel minder aantrekkelijk zijn om repo’s mee te doen. Ierse banken moesten zelf meeverkopen, omdat zij al repo’s hadden lopen, waarvoor plots veel meer geld moest worden gestort als zekerheid.

Nu kun je Clearnet daar de schuld van geven, maar dat bedrijf zette een logische en prudente stap. Waar de actie wel op neerkomt is dat ‘de markt’ er kennelijk van uit gaat dat bezitters van Ierse staatsschuld in ieder geval 15 procent moeten inleveren als Ierland niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. De techniek was de politiek gisteren even vóór.

Maarten Schinkel