Gemeenten in geldnood door crisis in bouw

Nederlandse gemeenten lopen 2,4 tot 3 miljard euro mis doordat veel bouwprojecten zijn stopgezet of uitgesteld. Door teruglopende grondopbrengsten dreigen sommige in financiële problemen te komen.

Dat constateert accountantskantoor Deloitte in een vanmiddag gepresenteerd rapport, dat in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is opgesteld. „Het risico is dat de stedelijke ontwikkeling stagneert en dat daardoor ook het herstel van de economie blijft steken”, zegt VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma. In plaats van 60.000 worden nog slechts 20.000 woningen per jaar gebouwd in de 430 gemeenten, is de verwachting.

De onderzoekers pleiten voor uitbreiding van de Crisis- en herstelwet en versoepeling van de fiscale regelgeving om de financiële klappen op te vangen. Ook zou het Rijk een ‘gebiedsontwikkelingsfonds’ moeten opzetten, waarop gemeenten en bouwbedrijven een beroep kunnen doen.

Grondexploitatie vormde jarenlang een gegarandeerde bron van inkomsten voor gemeenten. Doordat veel bouwprojecten zijn stilgelegd of vertraagd, verkopen gemeenten minder bouwgrond dan gepland en ontvangen zij minder leges. De kavels zijn vaak met geleend geld gekocht. Doordat de vraag naar woon- en kantoorruimte sterk is afgenomen, weten gemeenten de grond niet of nauwelijks meer door te verkopen aan projectontwikkelaars, waardoor hun lasten oplopen. Ook de waarde van de grond is afgenomen.

Een van de zwaarst getroffen gemeenten is Lansingerland. De fusiegemeente stevent af op een bankroet als de bouwactiviteiten niet snel worden hervat, waarschuwde de Rotterdamse Rekenkamer vorige maand. Door de vele hectares onverkoopbare bouwgrond zijn de rentelasten voor Lansingerland opgelopen tot circa 3 miljoen euro per jaar.

Amsterdam kondigde in juli al een bouwstop af. Door de kredietcrisis loopt de stad circa 230 miljoen euro mis. Rotterdam daarentegen bouwt wel voort, maar minder dan eerder was gepland. De stad heeft zich voorgenomen de komende vier jaar 3.000 gezinswoningen neer te zetten. Vooral naar woningen met een tuin en appartementen met balkon of terras is nog steeds vraag, zei wethouder Karakus (bouwen, PvdA) gisteren. Door nauwer samen te werken met bouwers en beleggers denkt Rotterdam de aankoopprijs van woningen in dit marktsegment met een kwart te kunnen reduceren.