Aftrekbaarheid rentelasten moet worden aangepakt

Politici die op weg zijn naar de G20-bijeenkomst in Seoul, mag worden vergeven dat ze geen aandacht hebben besteed aan een oproep van een groep eminente hoogleraren voor strengere regels voor banken. De academici willen banken dwingen om bij leningen vijf maal zoveel eigen kapitaal achter de hand te houden als het minimum waarover de toezichthouders in Basel onlangs overeenstemming hebben bereikt. Maar de waarschuwing van de academici legt de nadruk op het zorgwekkende feit dat het huidige systeem niet heeft gebroken met ‘de vloek van het vreemd vermogen’ in de financiële wereld.

Bankiers zijn dol op vreemd vermogen, omdat de winsten erdoor worden vermenigvuldigd (het ‘hefboomeffect’), terwijl eventuele verliezen kunnen worden doorgeschoven naar de belastingbetaler. Het is dan ook niet verrassend dat de belastingbetaler tot de conclusie is gekomen dat bankieren niets met echt kapitalisme van doen heeft.

De ‘oplossing’ van het Basel III-akkoord pakt terecht een paar van de ergste vormen van misbruik aan, maar houdt een hele bureaucratie van toezichthouders en risicobeoordelaars in stand die de banken in de toekomst in toom moet houden. Zonder dat daar proeven mee zijn gedaan, zijn nieuwe vormen van kapitaal (zoals obligaties die onder bepaalde voorwaarden in aandelen worden omgezet) of mechanismen voor het afschrijven van schulden bedacht om de kosten van vreemd vermogen hoger te maken dan ze vandaag de dag zijn. Maar het is veel eenvoudiger de prikkels om buitensporig veel te lenen weg te nemen of te verminderen.

De belastingstelsels van bijna alle landen moedigen banken - en andere bedrijven - aan om zichzelf met schulden te financieren en niet met aandelen, doordat rentelasten fiscaal aftrekbaar zijn. Het afschaffen van dit voordeel is niet de taak van banktoezichthouders, maar een kwestie van belastingbeleid. Duitsland heeft de aftrekbaarheid van rentelasten al beperkt, maar zou nog verder kunnen gaan.

In Engeland, een van de vriendelijkste belastingregimes voor vreemd vermogen, voorzag een recente aanpak van de aftrekbaarheid van buitenlandse rentelasten in een uitzonderingspositie voor banken en hun financieringsconstructies. Geen enkel belastingregime is vriendelijker voor schulden dan het Amerikaanse, maar in de VS zitten er tenminste hervormingen in het vat. Een door beide parijen in het Congres ingediend voorstel én een presidentiële commissie pleiten voor een herschikking, waardoor de financiering door middel van aandelen relatief aantrekkelijker wordt.

Het zou onrealistisch zijn om op de valreep nog wijzigingen te verwachten in het Basel III-akkoord. Maar een meer op aandelenkapitaal gebaseerd banksysteem, dat op écht kapitalisme lijkt, zal nooit ontstaan zonder fiscale stimulans. De leiders op de G20-top, die zich zorgen maken over de hoogte van de staatsschulden, doen er verstandig aan deze gedachte in het achterhoofd te houden.

Nicholas Dunbar

    • Nicholas Dunbar