Zoveel als 12 miljoen extra auto's

Ooit leek het een prachtig idee: zelf geproduceerde brandstof voor auto’s. Het mes sneed aan twee kanten. Er zou minder fossiele brandstof nodig zijn. En de planten voor de productie van biobrandstof zouden de CO2 die ze later gingen uitstoten om een auto te laten rijden tijdens hun groei zelf alvast uit de lucht halen.

Gevolgen van ILUC per landGevolgen van ILUC per land

Ooit leek het een prachtig idee: zelf geproduceerde brandstof voor auto’s. Het mes sneed aan twee kanten. Er zou minder fossiele brandstof nodig zijn. En de planten voor de productie van biobrandstof zouden de CO2 die ze later gingen uitstoten om een auto te laten rijden tijdens hun groei zelf alvast uit de lucht halen.

Maar al snel na de introductie begonnen de eerste verhalen over de risico’s. Hoe wordt al die palmolie in landen als Maleisië en Indonesië eigenlijk geproduceerd? Wat betekent de productie van biobrandstoffen voor de voedselvoorziening. De antwoorden waren weinig hoopgevend. Zeker is dat de belangstelling voor landbouwgrond is toegenomen. (zie ook  dit Wereldbankrapport).

Langzamerhand blijkt het middel (zoals zo vaak, zie ook het vorige blogje over geoengineering) ernstiger dan de kwaal. Het sleutelwoord daarbij is ILUC, ‘indirecte verandering van landgebruik’. Als een boer zijn graan vervangt door koolzaad, palmolie of suikerriet voor biobrandstof zal ergens anders – in eerste instantie onzichtbaar in de statistieken – dat graan verbouwd moeten worden om genoeg brood te hebben.

In dit rapport zijn voor het eerst uitgebreid de consequenties voor Europa becijferd (zie ook persbericht). De auteurs maakten gebruik van de plannen van Europese landen om het percentage biobrandstoffen te vergroten. Als de landen doen wat ze volgens de richtlijn duurzame energie moeten doen, is daarvoor mogelijk 69.000 vierkante kilometer landbouwgrond nodig, een gebied ter grootte van Ierland.

De gevolgen zullen dramatisch zijn. Zelfs als eerst de voordelen van de vervanging van fossiele brandstoffen door biobrandstoffen van de totale CO2-uitstoot zijn afgetrokken, blijven er nog tussen de 273 en 564 megaton CO2e over, die tussen 2011 en 2020 extra worden uitgestoten door de ILUC. Volgens de onderzoekers is dat ongeveer net zo veel als de uitstoot door 12 tot 26 miljoen extra auto’s.

In Groot-Brittannië is een debatje ontstaan over het rapport, maar niets wijst erop dat de Europese Commissie zich grote zorgen maakt. Volgens de Commissie kan de terugval in voedselproductie worden opgevangen met betere landbouwmethodes en door eerder aan de landbouw onttrokken grond weer in gebruik te nemen.

‘De EU heeft genoeg land dat in het verleden is gebruikt voor landbouwproductie, maar nu niet meer’, aldus een verklaring die werd geciteerd door persbureau Reuters. ‘Het zou goed zijn die grond weer als zodanig in gebruik te nemen.’ De verklaring meldt helaas niet waarom de landbouwactiviteit ooit is verdwenen en waarvoor de grond nu wordt gebruikt. Het is niet uitgesloten dat zich daar tegenwoordig ‘nieuwe natuur’ bevindt.