Dollar moet worden vervangen

Morgen komt de G20 bijeen in Seoul. Voorstellen voor een nieuwe wereldmunt worden niet gedaan. Dat is jammer, vinden Paul van Seters en Ruud Lubbers.

Sinds het uitbreken van de financiële crisis in september 2008 heeft de G20 zich ontwikkeld tot de machtigste organisatie van de wereld. De Nederlandse minister-president zal er morgen niet bij zijn, maar er staan voor ons land in Seoul wel grote belangen op het spel. Het grootste belang is ongetwijfeld het herstel van vertrouwen in de financiële sector. Dat vertrouwen is door de crisis ernstig aangetast. De eerste bijeenkomst van de G20, in november 2008 in Washington, was een reactie van de belangrijkste politieke leiders op het uitbreken van de financiële crisis, twee maanden daarvóór.

Sinds die Washingtontop zijn er bijeenkomsten van de G20 gehouden in Londen (april 2009), Pittsburgh (september 2009) en Toronto (juni 2010). Bij al die gelegenheden is er door wereldleiders gehamerd op de noodzaak de losgeslagen krachten van het mondiale kapitalisme te beteugelen. De Seoul-top moet leiden tot afronding van de vérstrekkende plannen van de G20 tot hervorming van de financiële architectuur.

Het afgelopen jaar heeft de Amerikaanse president Obama zijn nek het verste uitgestoken met maatregelen tot hervorming van de financiële sector. Daarbij vergeleken liepen zijn collega’s in Europa aanvankelijk ver achter, al zijn er sinds het uitbreken van de eurocrisis in het voorjaar van 2010 ook daar wel degelijk nieuwe initiatieven. De uitdaging voor de Seoultop is om boven deze nationale en regionale verschillen uit te stijgen, en het belang van een mondiale aanpak van de crisis zichtbaar te maken.

De voorbereiding van de besluiten die in Seoul genomen moeten worden, is in feite in handen van de Financial Stability Board (FSB), het belangrijkste orgaan van de G20. De FSB opereert publicitair in de schaduw van de G20. Dat verklaart waarschijnlijk het opvallende feit dat er in ons land veel aandacht bestaat voor de vraag of Nederland wel of niet mag meevergaderen met de G20, maar geen enkele aandacht voor het feit dat De Nederlandsche Bank en het ministerie van Financiën officieel lid zijn van de FSB en zich intensief bemoeien met het werk daarvan.

De voorstellen van de FSB voor Seoul snijden zeker hout: nieuwe kapitaaleisen voor banken; nieuw beleid ten aanzien van systeembanken, versterking van toezicht, regulering van handel in derivaten, nieuw beleid ten aanzien van kredietbeoordelaars en wereldwijde afstemming van accountancyregels. De vraag is echter of deze voorstellen ver genoeg gaan om de anarchie van het casinokapitalisme de baas te kunnen.

Is het monster van de securitisatie voldoende getemd? Is het nu helder wat bepaalde financiële instellingen wel en niet mogen doen? Hoe dan ook, in de VS onder Obama kwam het tot beteugelende wetgeving en in de EU niet. Daar had men de handen vol aan ‘zwakke eurolanden’. Al werden daarover uiteindelijk besluiten genomen, hoe fragiel ook.

Dan is er de dreiging van een wereldwijde valutaoorlog. De wereldeconomie blijkt steeds opnieuw van slag te raken door structurele onevenwichtigheden en is dringend toe aan een nieuwe reservemunt, bijvoorbeeld in de vorm van de special drawing rights van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), ter vervanging van de dollar. De huidige aanpak van de G20, inclusief de veelbelovende voorstellen van de FSB, voorziet daarin echter niet. Bovendien reflecteert het IMF onvoldoende de nieuwe economische verhoudingen in de wereld.

De ongebreidelde krachten van het mondiale kapitalisme vragen om een benadering die veel meer omvat dan de reparatieagenda van de afgelopen twee jaar. Na de Tweede Wereldoorlog werd de wereldeconomie in hoge mate bepaald door de afspraken van Bretton Woods in 1944. Sinds het einde van de Koude Oorlog leven we in het tijdperk van de globalisering en werkt het Bretton Woods-systeem niet meer naar behoren. Daarom is de wereld eveneens dringend toe aan een nieuwe conferentie à la Bretton Woods.

Paul van Seters is hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. Ruud Lubbers is oud-premier van Nederland.

    • Ruud Lubbers
    • Paul van Seters