De strakste buikspieren

De Troonrede is niet iets waar ik elk jaar reikhalzend naar uitkijk. Het is absoluut een kunst om een tekst zo algemeen en genuanceerd te houden opdat de toehoorder uit de droge, lange zinnen uiteindelijk alleen maar woorden als ‘burgerschap’ of ‘verantwoordelijkheid’ kan ontwaren, maar het is geen feest voor het oor. Het heeft me ook nog nooit verleidt om naar buiten te stormen en hartstochtelijk een verbaasde voorbijganger op zijn mond te kussen, uit pure blijdschap om een tentoongespreide toekomstvisie.

Gisteren werd de Trendrede gepresenteerd: een uiteenzetting van wat de trends voor 2011 gaan worden, samengesteld door negen Nederlandse trendwatchers. Zij stellen dat Nederland naast analyse van het verleden ook vooral behoefte heeft aan richting voor de toekomst.

Ik weet niet veel van het beroep trendwatcher, maar vermoed dat het varieert van mensen die zich specialiseren in de populariteitscurve van de polkadot tot eigentijdse Nostradami. Ik hoopte eigenlijk stiekem dat deze Trendrede een soort praktisch boodschappenlijstje voor de toekomst zou zijn. Een: „In 2011 begint iedereen een moestuin, kernenergie wordt weer omarmd, er valt geld te verdienen met 3D-porno en koop vooral een geblokte maillot. Groetjes, de trendwatchers.” Het was duidelijk: ik had behoefte aan richting voor de toekomst.

Uiteraard blijkt ook een Trendrede genuanceerder. Maar laat ik het kort door de bocht samenvatten: de toekomst wordt gezellig. Waar we in de jaren 90 het individualisme tot norm hebben verheven en in het najagen van persoonlijk gewin tegen de lamp zijn gelopen, is het icoon van deze tijd de sociale netwerker: het Verbonden Individu. We willen weer ergens bij horen, zonder onze vrijheid en opvattingen te verliezen. We worden flexibel, sluiten voor elke klus ‘gelegenheidscoalities’ om talenten te bundelen (het is ook nog eens de week van Het Nieuwe Werken) en realiseren ons dat alles in de wereld op een bepaalde manier met elkaar verband houdt. Zingeving wordt het nieuwe hoogst haalbare geluk: we willen niet het meeste verdienen of de strakste buikspieren, we willen vooral dat ons leven zin heeft gehad. Duurzaamheid is een vereiste, anders verenigt de moderne burger zich en komt in opstand. We gaan kleiner denken (lokale producten maar ook nanotechnologie) en de belangrijkste valuta wordt aandacht. In een wereld waarin duizenden keuzes en informatiestromen je proberen te verleiden, wordt iemands aandacht immers het hoogst haalbare.

En hoewel er vast veel op af te dingen valt, mensen achteraf ook wel ‘en China dan?’ prevelden en ik na al het gelikte netwerkoptimisme opeens een beetje verlangde naar morsige coltruien en zware shag, was het een toekomstvisie die er mocht wezen.

Nu de koningin weer.