Blijf zo lang mogelijk gezond aan het werk

De keerzijde van onze stijgende levensverwachting is vergrijzing. In veel landen wordt overwogen de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen. Op 2 november betoogden Kees Klinkhamer en Sweder van Wijnbergen dat werknemers die vervroegd met pensioen gaan eerder overlijden. Dus waarom zouden we langer doorwerken moeten tegenhouden? William Ogle beschreef al in 1885 dat sommige beroepen juist gezonde werknemers aantrekken, terwijl andere beroepen gezonde werknemers afstoten. Dit Healthy Worker Effect verklaart waarom werkenden gezonder zijn dan niet-werkenden en waarom personen die uit het arbeidsproces verdwijnen meestal een verminderde gezondheid hebben.

Gezondheid is een belangrijke reden voor uitval. Recentelijk schatte de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg dat slechte gezondheid en belastende arbeidsomstandigheden 20 tot 38 procent van vervroegde uittreding en werkloosheid veroorzaken. Langer doorwerken is anders voor de hoogopgeleide 65-jarige man die nog 20 levensjaren voor de boeg heeft dan voor de laagopgeleide man die hooguit 14 jaar verwacht. Dit verschil in levensverwachting wordt veroorzaakt door stapeling van risicofactoren: roken, slechte eetgewoonten, slechtere leefomstandigheden en meer beroepsmatige blootstelling aan zware arbeid. Volgens het CBS zal bovendien de laagopgeleide vanaf 51 jaar met ongezonde levensjaren te maken hebben, voor de hoogopgeleiden is dit pas na 65 jaar. De uitdaging wordt daarom zo lang mogelijk gezond aan het werk blijven. Hoe? Door verbetering van de leefgewoonten en arbeidsomstandigheden en door arbeidsomstandighedenbeleid te verbinden aan een seniorenbeleid voor zware beroepen. Dat vraagt om snelle inspanningen om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.

Dick Heederik

Hoogleraar Gezondheidsrisicoanalyse, Universiteit Utrecht

Alex Burdorf

Hoogleraar Volksgezondheid, Erasmus MC Rotterdam