Twist over zaak-Wilders bereikt hoogste college

De vervolging van Wilders brengt het gerechtelijk apparaat flink in beroering. Magistraten lekken stukken om alsnog hun gelijk te halen.

Ruim twee weken nadat de strafzaak tegen Geert Wilders in het zicht van de finish strandde, groeit binnen de rechterlijke macht de verdeeldheid over de berechting van de PVV-leider. Na een besloten ‘uithuilsessie’ die zeventig Amsterdamse magistraten vorige week dinsdag hielden naar aanleiding van het proces-Wilders, vliegen nu de aanklagers van het hoogste rechtscollege elkaar in de haren.

De wraking van Amsterdamse rechters op 22 oktober wegens de „schijn van vooringenomenheid” deugt niet, oordeelt de advocaat-generaal Diederik Aben – vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie bij de Hoge Raad – in een hoogst ongebruikelijk advies. Aben stelt dat er geen juridische verplichting was om islamkenner Hans Jansen als getuige te horen, zoals de verdediging van Wilders wilde. En zelfs als uit de jurisprudentie die verplichting wel zou voortvloeien, dan betekent het niet dat een andere interpretatie van de rechtsregels op partijdigheid zou duiden.

Aben schrijft dat de wrakingskamer een „duister pad” bewandelde en noemt het ook „welhaast een gotspe” dat zij besloot tot vervanging van de rechters in de zaak tegen Wilders omdat er „eerdere incidenten” tussen verdediging en rechters waren geweest. Dat lijkt op een voetbalscheidsrechter die uiteindelijk een penalty geeft omdat er eerder gedonder was in het strafschopgebied. Aben noemt die opstelling onjuist omdat een andere wrakingskamer over die oude akkefietjes al had geoordeeld dat die geen schijn van partijdigheid opleverden.

Opvallend is de wijze waarop de rechters hun meningsverschillen beslechten. Aben maakte zijn notitie op persoonlijk initiatief. „Het stuk was bestemd voor verspreiding in beperkte kring”, zegt een woordvoerder van de Hoge Raad. Vervolgens heeft een van de magistraten die het stuk ontving, de notitie laten uitlekken. De Hoge Raad en de rechtbank zeggen niet te weten wie dat deed.

Uit de magistratelijke schermutselingen blijkt volgens advocaat Gerard Spong, die klagers tegen Wilders bijstaat, dat de verhoudingen binnen de rechtbank in Amsterdam „totaal verziekt en verzuurd zijn”.

In het tv-programma Nieuwsuur zei Spong gisteravond dat de berechting van Wilders beter bij een andere rechtbank kan gebeuren. De Amsterdamse rechtbank wil geen commentaar geven op de jongste ontwikkelingen.

Een meerderheid van de Amsterdamse rechters lijkt zich de afgelopen dagen te hebben opgesteld achter de gewraakte strafkamer die onder leiding staat van rechter Jan Moors. „Moors was waarschijnlijk al tot de conclusie gekomen dat Wilders moest worden vrijgesproken van haatzaaien of belediging. Het horen van getuige Jansen was voor de uiteindelijke beslissing dan ook niet meer relevant en werd om die reden dan ook vooralsnog niet toegestaan”, aldus een Amsterdamse rechter.

Binnen de rechtbank groeit de druk op de eigen president, Carla Eradus, om naar buiten te treden. Dat doet zij hoogst zelden. Maar vorige maand, voordat haar rechters werden gewraakt, schetste zij in de zogeheten rechtspraaklezing 2010 wel een beeld van haar ideale gerecht. „De bestuurder van het ideale gerecht is een authentiek leider, straalt gezag uit, durft zijn nek uit te steken en is in en buiten de rechtspraak een voorbeeld in doen en laten”, zei ze. Het is een gemiste kans dat Eradus nu zwijgt, zo valt binnen haar rechtbank te vernemen. De president is vorige week na een rumoerige gerechtsvergadering over de wrakingskwestie op vakantie gegaan.

Het parket bij de Hoge Raad heeft collega Aben inmiddels teruggefloten. „Het standpunt geeft zijn privéopvatting weer. Het parket betreurt het dat deze opvatting naar buiten is gebracht”, aldus Jan Watse Fokkens, procureur-generaal bij de Hoge Raad. „Het parket bij de Hoge Raad is niet in de positie om een standpunt in te nemen over de vraag of de beslissing van de Amsterdamse wrakingskamer in het proces-Wilders wel of niet juist is geweest.”

Wilders spint in ieder geval garen bij de nieuwe incidenten. „Er is inmiddels geen enkele juridische instantie meer die waardevrij en onafhankelijk kan oordelen in de strafzaak tegen Wilders”, zegt de advocaat van Wilders, Bram Moszkowicz desgevraagd. Het Amsterdamse gerechtshof, eventuele beroepsinstantie, deugt in de ogen van Wilders niet omdat dit college eerder al opdracht gaf hem te vervolgen. En de president van het hof Leendert Verheij liet vorige maand weten dat ‘zijn’ raadsheer Tom Schalken niets onoorbaars deed toen hij dineerde met getuige Jansen.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

Het artikel Twist over zaak Wilders (9 november, pagina 3) noemt advocaat-generaal Diederik Aben vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie bij de Hoge Raad. Aben werkt bij het parket bij de Hoge Raad. Dat behoort niet tot het Openbaar Ministerie.