Steriele katoenmot bestrijdt zijn soortgenoten

Pink bollworms emerging from a damaged cotton boll. Foto: Peggy Greb - USDA, ARS

De roze katoenrups die al bijna een eeuw katoenvelden in de VS aantast, is bijna uitgeroeid in een grootscheepse operatie waarin 20 miljard onvruchtbare motten een hoofdrol spelen. In Nature Biotechnology zijn zondag de resultaten beschreven van dit ‘Pink Bollworm Eradication Plan’. Katoenboeren in de VS en Mexico begonnen in 2001 met de vernietiging van het beest, door boeren kortweg pinkie genoemd. Inmiddels zijn ze ver gevorderd. In de staat Arizona bijvoorbeeld werden in 2006 207.000 motten gevangen, dit jaar nog 8.

Steriele roze bolwormen, in een lab geproduceerd, hebben hun soortgenoten naar de rand van de afgrond gebracht. De afgelopen jaren zijn er dagelijks 25 miljoen verspreid vanuit een fabriek in Phoenix, Arizona. Enkele honderden motten per hectare per week werden er uit vliegtuigen gedropt, 20 miljard in totaal. De motten, onvruchtbaar gemaakt door bestraling, paren met gewone motten en krijgen onvruchtbare nakomelingen.

Zo’n strategie is vaak bedacht, ook door bestrijders van tropische muggen- en vliegenziekten. Het werkt soms, maar meestal stuiten de plannen op praktische problemen. Er moeten genoeg steriele insecten verspreid worden om de natuurlijke aanwas te verdringen. Die moeten eerst de val uit een vliegtuig overleven. En vorig jaar dropten de vliegeniers eenmaal per ongeluk niet-steriele motten. Ze moesten veel extra bestraalde insecten droppen om de schade te herstellen.

De rups wordt ook bestreden met behulp van genetisch gemanipuleerde katoen die een natuurlijk insecticide produceert dat bijna alle rupsen doodt. En in ‘gewone’ katoenvelden worden ook pesticiden gespoten en feromonen die de motten seksueel verwarren. Boeren en overheden gaven in vier jaar 156 miljoen euro aan het hele plan uit: ruwweg evenveel als de jaarlijkse rupsenschade vóór het project.