Het is wachten op de executie

Als Berlusconi zijn ontslag niet binnen 48 uur indient, zal Fini zijn bewindspersonen uit de regering terugtrekken.

Gianfranco Fini: „Dit hoofdstuk is voorbij”.

Aspiring model Noemi Letizia (R) leaves a polling station with her mother Anna Palumbo (C) after voting in European Parliament elections in Naples June 7, 2009. Italian Prime Minister Silvio Berlusconi is mired in a scandal over his friendship with the 18-year-old Letizia, which prompted his wife to ask for a divorce and stirred an outcry from the opposition. The 72-year-old conservative leader, whose popularity has weathered Italy's worst post-war economic crisis, denies a sexual relationship with Letizia. REUTERS/Ciro De Luca/Agnfoto (ITALY POLITICS ELECTIONS) REUTERS

De druk op de Italiaanse premier Silvio Berlusconi om af te treden is sterk toegenomen. Zijn voormalige partijgenoot Gianfranco Fini riep hem zondag op om „in het belang van het land” zijn ontslag in te dienen en overleg te starten over een nieuwe regering met een nieuw programma.

Linkse en rechtse politici en commentatoren oordeelden gisteren dat een regeringscrisis nu vrijwel onvermijdelijk is. „De regering is zo goed als dood, het gaat alleen nog om het vaststellen van de datum van de executie”, meent ook de hoofdredacteur van Il Giornale, de krant van de familie Berlusconi.

Het ultimatum van Fini komt onverwacht, al werd de afgelopen dagen met spanning uitgekeken naar de speech die hij zou gaan houden tijdens het oprichtingscongres van zijn partij Toekomst en Vrijheid die is ontstaan nadat Fini voor de zomer door Berlusconi uit diens partij Volk van de Vrijheid is gezet.

In zijn speech voor 4.000 aanhangers vuurde Fini veelvuldig op Berlusconi, die verwikkeld is in persoonlijke schandalen met jonge prostituees en juridische aanklachten vanwege corruptie. Als Berlusconi zijn ontslag niet binnen 48 uur indient, zal Fini zijn vier bewindspersonen uit de regering terugtrekken en zal hij van geval tot geval bekijken of hij het regeringsbeleid blijft steunen.

„We kunnen zo niet doorgaan”, zo hield Fini zijn enthousiaste aanhang voor. „Dit hoofdstuk is voorbij – of zal dat spoedig zijn.” Fini stelde dat het aan de premier is om de „eer en de last” te dragen om „een nieuwe fase te openen met een nieuwe agenda, een nieuw programma; een discussie waarbij rekening wordt gehouden met de mening van anderen”. Fini: „Als hij die moed heeft, zullen wij onze bijdrage leveren.”

Vertrouwelingen van Berlusconi stellen dat de geplaagde premier zeer teleurgesteld heeft gereageerd op de onverwachte zet van Fini. Berlusconi zou er niet aan denken om zijn ontslag in te dienen. „Wij gaan door. Hij (Fini) daagt me maar in het parlement uit als hij die verantwoordelijkheid durft te nemen”, zo wordt de premier geciteerd in de pers.

De twee kemphanen Berlusconi en Fini zijn nu al maanden verwikkeld in een politieke sur place, waarbij geen van beiden formeel de crisis durft te openen, bang te worden afgestraft door de kiezer. De kans dat de twee ooit nog samen in een coalitie plaats zullen nemen, wordt onwaarschijnlijk geacht.

De komende weken zijn een paar scenario’s denkbaar. Als Berlusconi zijn ontslag niet indient, is het wachten tot Fini zijn gedoogsteun aan de regering intrekt. De oppositie zal hem die gelegenheid spoedig bieden door een motie van wantrouwen in te dienen. Als de regering formeel valt, is het aan president Giorgio Napolitano om te besluiten of er gezocht moet worden naar een nieuwe regeringscoalitie op centrum-rechts of op centrum-links. Mocht daar geen ruimte voor zijn dan zullen verkiezingen worden uitgeschreven. Veel commentatoren en politici denken dat deze al in maart zouden kunnen plaatsvinden. Dan moet blijken of de Italianen genoeg hebben van Berlusconi, of dat ze hem opnieuw op het schild tillen.