ECB moet actiever worden om rampscenario te voorkomen

Als Ierland een beroep moet doen op het noodfonds van de Europese Unie (EU), kunnen Portugal en mogelijk Spanje worden meegezogen in de maalstroom. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de middelen om besmetting tegen te gaan. De vraag is echter of de EU de noodzakelijke politieke wil heeft.

Het met 440 miljard euro gevulde noodfonds van de EU (EFSF) was bedoeld als een laatste redmiddel, dat hopelijk nooit gebruikt zou hoeven worden. Nu is de kans reëel dat het toch zal moeten. Het zou al goedkoper voor Ierland zijn om aan te kloppen bij het fonds dan om geld te lenen op de kapitaalmarkten: de rente op een lening uit het noodfonds bedraagt 4,5 procent, ongeveer 1,7 procentpunt minder dan de rente op staatsobligaties met een looptijd van drie jaar.

Dublin zal zich niet tot het EFSF willen wenden, louter omdat het goedkoop is. De Ierse regering heeft het geld pas begin volgend jaar nodig. Dus er is tijd om beleggers ervan te overtuigen dat het Ierse bezuinigingsplan, waarvan de jongste en hardste versie vorige week werd onthuld, op politieke steun kan rekenen. Maar de gevolgen van een beroep op het EFSF kunnen ernstig zijn. Beleggers zouden uit de obligaties van andere landen uit de periferie van de eurozone kunnen vluchten, zoals Portugal en Spanje, waardoor nog meer aanspraak op het noodfonds zou worden gedaan en onrust op de markten zou kunnen ontstaan.

Het kan zijn dat de dominostenen niet omvallen. Spanje bevindt zich sowieso in een sterkere positie dan Ierland. Het land heeft een grotere binnenlandse beleggersbasis voor zijn schulden, en Spaanse banken hebben de afgelopen maanden weer toegang tot de internationale kapitaalmarkten kunnen verkrijgen.

Maar de autoriteiten zouden er verstandig aan doen rekening te houden met het ergste. De beste aanpak zou het in stelling brengen van alle bevoegdheden van de ECB zijn. Die kan banken goedkope, langlopende kredieten geven, waarmee zij hun eigen overheden kunnen financieren. De ECB kan ook de aankopen van staatsobligaties op een hoger plan tillen. Overheden moeten intussen een manier vinden om duidelijk te maken dat plannen voor een sanering van de staatsschulden, waarbij de obligatiehouders verliezen lijden, niet van toepassing zullen zijn op obligaties die de komende jaren zullen worden uitgegeven.

Dergelijke maatregelen zullen niet iedereen kunnen bekoren. De ECB hoopt haar liquiditeitsinjecties langzaam te kunnen verminderen, in plaats van op te voeren. Voorzitter Axel Weber van de Bundesbank, die in het bestuur van de ECB zit, heeft kritiek geuit op de aankoop van obligaties, zelfs in hun huidige, bescheiden vorm. En het is altijd mogelijk dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel zal terugschrikken voor het vooruitzicht van nóg meer reddingsoperaties. Het belangrijkste wapen dat Europa nodig heeft, is politieke eenheid. Om de markten te kunnen overtuigen dat het de wilskracht heeft om besmetting te bestrijden, moet Europa eerst zichzelf overtuigen.

Neil Unmack