Politie en krakers maken zich op voor laatste ronde

Amsterdam gaat morgen kraakpanden ontruimen. Krakers verzetten zich: „We hebben workshops gevolgd, over hoe we het beste kunnen barricaderen.”

De krakers van de Vrolikstraat in Amsterdam Oost hebben het druk. Alle acht voordeuren van de vier kraakpanden moeten van binnen worden dichtgemaakt met spaanplaten, bedspiralen en wrakhout. Het trapgat erachter moet worden volgestort met puin. Zo wordt de politie opgewacht. „We lopen niet met opgeheven handen naar buiten”, zegt kraker Maikel van Leeuwen.

In de Schoolstraat in Amsterdam West is de sfeer dit weekeinde minder grimmig. Daar klinkt vrolijke elektropunk, terwijl kleuters in en uit een opblaashuisje springen. Een politieagente op een fiets, de ‘buurtregisseur’, maakt foto’s met haar gsm. „Ik stuur ze wel op”, zegt ze tegen een moeder. Kraker Wessel, die niet herkenbaar in de krant wil, kijkt toe: „Dit straatfeest is voor ons afscheid.”

De kraakpanden in de Schoolstraat en de Vrolikstraat behoren tot de tientallen panden die morgen worden ontruimd in Amsterdam. De ontruimingsronde is de eerste die burgemeester Eberhard van der Laan laat uitvoeren sinds kraken op 1 oktober bij wet werd verboden. Doordat Amsterdam in Nederland de stad is met verreweg de meeste kraakpanden – ruim tweehonderd – geldt de ontruiming als een test voor de uitvoering van de nieuwe wet.

Het bestuur van Amsterdam gaat ervan uit dat de ontruimingen verlopen als altijd: de meeste krakers verhuizen voortijdig, anderen geven de sleutel als de politie voor de deur staat. Morgen zou het wel eens minder soepel kunnen gaan, omdat de kraakbeweging zich fel verzet tegen de kraakwet. Op 1 oktober liep een demonstratie ernstig uit de hand en raakte een kraakster zwaar gewond. Vrijdagavond en vanmorgen dienden nog rechtszaken tegen de geplande ontruimingen.

De flats die het Zuidblok vormen zijn vrijwel verlaten. „De meeste krakers zijn al weg”, zegt Maurice, die ook anoniem wil blijven, in een vervallen blok waar de wind vrij spel heeft tussen de raamloze gevels. Hij heeft hier een jaar gewoond. „Ik werkte als tegelzetter, maar in de bouw is geen werk meer”, zegt hij. „Nu ik mijn huis ook kwijtraak, ga ik terug naar Enschede. Het is nu echt voorbij hier.”

In de Schoolstraat, een bolwerk met tientallen gekraakte woningen, is de sfeer ook gelaten. Jonge mannen laden dozen in een bestelbus. „Ik heb hier twee jaar gewoond en ga nu bij vrienden logeren”, zegt Wessel. De pas afgestudeerde planoloog was vanmorgen met andere krakers aan het verhuizen. Bitter: „Ik hoop dat de politie bij de ontruimingen veel hooi op de vork krijgt.”

Dat is precies onze bedoeling, zeggen krakers in Amsterdam Oost. „We hebben workshops gevolgd, over hoe we de panden het beste kunnen barricaderen”, zegt Rogier Baas, die vandaag zijn gekraakte woning in de Derde Oosterparkstraat verlaat. Sommige krakers zullen zich met handboeien vastketenen in een metalen buis. Het verwijderen van zo’n ‘lock-on’ kost de politie ongeveer anderhalf uur. „We hebben ook les gehad van milieuactivisten van GroenFront, die ervaring hebben met de bosbezetting in het Limburgse Schinveld”, zegt Van Leeuwen, zelfverklaard ‘kraakbobo’.

De krakers gebruiken ook guerrillatactieken van de Duitse kraakbeweging: acties om de politie bezig te houden. Vandaag willen de krakers enkele nieuwe panden kraken, dinsdag staan wegversperringen op de agenda. „Wij zijn klein, maar snel”, zegt Van Leeuwen. „We voeren een uitputtingsslag met de politie.”

Het morele verzet concentreert zich rond Schijnheilig, een cultureel centrum in de binnenstad, en ’t Blijvertje, een buurthuis in Oost. Het steekt de krakers dat voor deze panden nog geen concrete gebruiksplannen zijn, hoewel dit een door de gemeente gestelde voorwaarde was voor snelle ontruiming van een kraakpand. Gemeenteraadslid Marco de Goede (GroenLinks) heeft Van der Laan om opheldering gevraagd. De burgemeester heeft eerder verklaard dat een plan om mensen tijdelijk ‘antikraak’ te huisvesten in zijn ogen ook een bestemming is. Krakers en andere critici noemen antikraak een aantasting van de grondwet en het huurrecht.

Schijnheilig is met enkele andere panden ook de inzet van een juridische strijd. De eis van de krakers om de ontruimingen voorlopig te staken, werd in oktober door verschillende rechtbanken afgewezen. Inmiddels is een ‘turbospoedappel’ aangevraagd bij de gerechtshoven, die later deze maand uitspraak zullen doen. Vandaag rond het middaguur oordeelde de Amsterdamse rechtbank dat Schijnheilig niet mag worden ontruimd voor de beroepsrechter uitspraak heeft gedaan. „De rechtszaken plaatsen krakers voor een dilemma”, zegt advocaat Rahul Uppal. „Krakers moeten zich bekend maken, terwijl ze onder de kraakwet risico lopen op vervolging.”

Over dat soort zaken vergaderen de krakers, soms wel zeven keer op een dag. Ze komen nauwelijks toe aan het verhuizen van hun spullen.

    • Leonie van Nierop
    • Karel Berkhout