Obama, in Mumbai, denkt aan Nederland

Was het een terloopse opmerking die de Amerikaanse president Barack Obama zaterdag over Nederland maakte? Of speelde tijdens zijn Azië-reis misschien het negatieve beeld van Nederland uit zijn jeugd op? Hoe dan ook, Obama noemde in Mumbai Nederland om de tegenvallende Amerikaanse export naar India (2 procent) te illustreren. „Onze totale handel met uw land is nog altijd minder dan onze handel met Nederland – dat is een land met minder inwoners dan de stad Mumbai.”

De uitlatingen van Obama over Nederland bleven tot nu toe beperkt tot diplomatieke frasen. Vorig jaar noemde hij de relatie nog „uitzonderlijk goed” en had hij „bewondering” voor de „internationale verplichtingen” die Nederland aangaat. Desondanks weigerde Nederland de VS hulp bij zowel bij de voorgenomen sluiting van Guantánamo Bay als de NAVO-missie in Afghanistan.

Feit is ook dat Obama tussen zijn vierde en tiende mede werd opgevoed door zijn Indonesische stiefvader, Lolo Soetoro, die jeugdtrauma’s had door de politionele acties (1947-1949). Het Nederlandse leger brandde Soetoro’s ouderlijk huis plat toen hij twaalf was, beschrijft Obama in zijn autobiografie Dreams from My Father. Soetoro’s vader en oudste broer werden door Nederlanders gedood. Soetoro en Obama’s moeder besloten in 1967 van Hawaii naar Jakarta te verhuizen. „Alles zou veranderen nu de Nederlanders waren verdreven”, schreef Obama.

Dat beeld werd dit jaar gecompleteerd door David Remnick in de biografie The Bridge. Remnick sprak met Obama’s halfzus, Maya Soetoro. De politionele acties betekenden voor Obama’s stiefvader ook dat zijn familie alle bezittingen moest afstaan. De enige manier om nog aan eten te komen was alle juwelen van zijn moeder te verkopen, „een edelsteen per keer, totdat de oorlog eindelijk voorbij was”.

Het fragment is te beluisteren via nrc.nl/buitenland