Ierland hangt in de lucht boven de afgrond

De Keltische Tijger verkeert in financiële nood. Een vierjarenplan moet Ierland redding bieden. „De enige oplossing is de uitgaven nog verder te beperken.”

Hoe herken je een economische crisis? Aan de lange rij in de binnenstad van Dublin voor de groene deur van een kapucijnerklooster waar rond lunchtijd voedselpakketten worden uitgedeeld? Aan de luxe winkels vlakbij Grafton Street waar wel in de etalages wordt gekeken, maar niet wordt gekocht? Aan de vele verhalen van Ieren die bezuinigen op de oppas, op uit eten gaan, op elektriciteit? Ieren die hun inkomen met gemiddeld 17 procent zagen dalen en nu hun wekelijkse boodschappen doen bij Supervalu, waar een witbrood slechts 50 eurocent kost?

Na twee jaar crisis merken de Ieren dat de tijden van voorspoed – de Keltische Tijger genoemd – definitief voorbij zijn. De bankencrisis die de regering 50 miljard euro kostte en de vastgoedcrisis waardoor huizenprijzen drastisch zijn gedaald, waren slechts kleine problemen. Want intussen lijkt een verdieping van de recessie onvermijdelijk: werkloosheid steeg naar 13,9 procent, salarissen in de publieke sector zijn bevroren en consumentenuitgaven gedaald.

Intussen is het begrotingstekort 14,4 procent (32 procent als de staatssteun aan banken meetelt) van het bbp en daalt de waarde van Ierse staatsobligaties. Lenen wordt steeds kostbaarder. Een vierjarenplan dat vandaag aan EU-commissaris Olli Rehn wordt overhandigd, moet redding bieden.

„We zorgen dat onze zaken op orde zijn”, zegt Thomas Byrne, namens regeringspartij Fianna Fáil lid van de financiële parlementscommissie. Ook hij heeft 25 procent van zijn inkomen moeten inleveren. Hij bezweert: „Europa hoeft zich geen zorgen te maken.” Pas in januari 2011 zal er mogelijk een nieuwe uitgave van staatsobligaties nodig zijn, tot die tijd heeft Ierland genoeg eigen middelen.

Byrne wijst op de maatregelen die de regering-Cowen al in etappes heeft genomen: de afgelopen twee jaar werd 14,5 miljard euro bezuinigd. In de nieuwe begroting zal nog eens een korting van 6 miljard staan en het vierjarenplan bevat een bezuiniging van nog eens 9 miljard euro op staatsuitgaven.

Gevreesd wordt dat dit tot deflatie leidt. Er is geen andere keus, menen politici én economen.

„We staan niet meer aan de rand van de afgrond, maar hangen in de lucht er boven”, legt macro-econoom Constantin Gurdgiev uit. „De enige oplossing is de uitgaven nog verder te beperken. Anders is dit land failliet of volgt een depressie zoals in Japan.” Hij bepleit nog strengere bezuinigingen, met daaraan gekoppeld drastische hervormingen in de publieke sector.

Dat zal zeer waarschijnlijk ook de eis van Rehn vandaag zijn. Zijn woordvoerder zei vrijdag dat „het belangrijk is dat deze pogingen worden gesteund door een structurele hervorming”. Welke hervormingen dat zijn, zal in de komende weken duidelijk worden.

De inmenging van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank wordt in Dublin als noodzakelijk gezien. „We leven van onze reserves”, zegt hoogleraar economie Brian Lucey. „Ik neem het de rest van de EU niet kwalijk dat de periferie wordt gedwongen tot het nemen van wrede fiscale maatregelen, die er voor zorgen dat we ons volwassen gedragen.”

Probleem is dat de 4,5 miljoen Ierse consumenten weinig vertrouwen meer hebben in de maatregelen. Uitgaven voor elektrische apparaten en kleding daalden vorige maand licht, spaartegoeden groeiden met 11 miljard in vergelijking met een jaar eerder en banken merken dat schulden worden afbetaald. Dit betekent dat er te weinig wordt uitgegeven.

Regeringspartij Fianna Fáil zakte in de peilingen naar 27 procent van de stemmen. Omdat de coalitie nog slechts een meerderheid van drie zetels heeft, bij een tussentijdse verkiezing in een van de kiesdistricten een andere zetel vrijwel zeker naar de oppositie gaat en diverse parlementsleden rebelleren, kunnen premier Cowen en minister van Financiën Lenihan wel eens grote moeite krijgen de begroting door het parlement te krijgen. De leider van oppositiepartij Fine Gael, Enda Kenny, sloot gisteren steun voor de begroting uit, als de meerderheid van de coalitie nog verder slinkt.