Een bijna verloren zoon

Toen paus Benedictus XVI gisteren het hoogaltaar van de kathedraal Sagrada Familia (Heilige Familie) in Barcelona besprenkelde met wijwater, terwijl een jongenskoor het Gloria zong, werd het me vreemd te moede. Antoni Gaudí was een bouwkundig genie, een hartstochtelijk katholiek en een rebelse Catalaan. Hij was even vroom als oneerbiedig. Zo zei hij over de belangrijkste middeleeuwse bouwstijl: „Gothische werken roepen de sterkste emoties op als ze zijn verminkt, overwoekerd door klimop en verlicht door de maan.”

En hier werd Gaudí’s grootste architectonische uitspatting, 128 jaar na het begin van de bouw nog steeds niet af, ingewijd en ingelijfd in een kerkorde waar Spanjaarden en Catalanen niet zoveel meer mee hebben. Er wordt nu zelfs een opleveringsdatum genoemd voor deze Unvollendete van de architectuur: 2026, het honderdste sterfjaar van de meester.

Spanje, ooit een land van priesters en processies, seculariseert in ijltempo. Nog maar 14,4 procent van de Spanjaarden gaat zondags naar de kerk. De socialisten zijn er aan de macht en die hebben dit proces, met instemming van de kiezers, versneld. Ze begonnen met het verplichte godsdienstonderwijs op openbare scholen, een erfenis van het Franco-bewind, af te schaffen. Het aantal echtscheidingen is in enkele jaren met 200 procent toegenomen, het homohuwelijk is wettelijk geregeld en sinds vorig jaar kunnen 16-jarigen zonder toestemming van hun ouders abortus laten plegen. En vorige maand werd in een voormalig warenhuis in La Jonquera het grootste bordeel van Europa geopend.

En toch noemt nog steeds 73 procent van de Spanjaarden zich katholiek. Dat katholicisme heeft zich teruggetrokken in de privésfeer, wordt nauwelijks nog publiekelijk gevierd en laat zich niets meer gezeggen door de kerkelijke hiërarchie. Maar het blijft deel van de Spaanse identiteit.

Om deze ooit zo trouwe kerkprovincie terug te winnen, bediende de paus zich van twee Spaanse topattracties: de bedevaart naar Santiago de Compostela en Gaudí’s onafgebouwde kathedraal in Barcelona.

Om een bijna verloren zoon naar huis te halen.

Dirk Vlasblom