Contant een nieuw appartement betalen

In Rusland ontbreekt een volwassen particulier giroverkeer. Bij een grote aankoop moeten Russen met honderdduizenden roebels over straat.

In Rusland betaal je bijna alles cash, zelfs je nieuwe huis. Toen mijn goede vriendin J. twee jaar geleden een grotere flat kocht, nadat ze eerst haar oude van de hand had gedaan, liep ze dan ook over straat met een sporttas vol 1.000 roebelbiljetten – ter waarde van 180.000 euro – die ze aan de verkopende partij moest overhandigen.

Een deel van dat geld was de hypotheek, die ze een paar dagen eerder cash bij de bank had opgehaald. „Ik ben nog nooit zo bang geweest om beroofd te worden”, zegt ze er nu nog over.

Vriendin A., die onlangs ook een nieuw appartement kocht, was zelfs zo bang om met haar 200.000 euro naar de makelaar te gaan bij wie de transactie zou plaatsvinden, dat ze lijfwachten inhuurde. Diezelfde ochtend had ze het geld geleend van haar ex-man, een hoge ambtenaar die zijn spaargeld natuurlijk cash thuis bewaarde.

Die cashbetalingen zijn grotendeels het gevolg van het ontbreken van een volwassen particulier giroverkeer, waarbij je per internet of via een schriftelijke betaalopdracht je rekeningen voldoet. Zo betalen de meeste Russen hun telefoon-, gas-en-lichtrekening, hun nieuwe auto of hun ziektekostenverzekering gewoon bij de dienstverlener zelf of bij de bank – cash of, als ze zich de luxe kunnen veroorloven, per creditcard. In de praktijk is het erg vermoeiend, omdat je er altijd voor in een lange rij moet staan.

Tegelijkertijd ontvangen gewone Russen in staatsdienst hun salaris nog altijd cash op hun ministerie of instituut. Alleen in Moskou kunnen ze hun geld op hun werk met een pasje uit de daar neergezette geldautomaat van een gelieerde bank halen.

Mijn Amerikaanse vriend S. verkocht onlangs zijn driekamerappartement in Moskou voor 350.000 euro. Hij ontving dat bedrag cash van de koper, een ambtenaar met een salaris waarvan hij zo’n duur appartement nooit zou kunnen betalen.

Daarom wilde die koper in het koopcontract voor de zekerheid een veel lager bedrag opgenomen hebben, om zich, als het er ooit op aankomt, vrij te kunnen pleiten van beschuldigingen van corruptie.

Om de koopsom in ontvangst te kunnen nemen moest S. zich melden op een adres in het centrum van Moskou. Daar was in een souterrain een transactiecentrum met kluisjes gevestigd.

„Ik kwam een zaal vol klatergoud en marmer binnen, waar transactietafeltjes in een cirkel stonden”, vertelde S. na afloop van zijn bezoek. „De koper mocht er zijn geld afgegeven en ik kon het na ondertekening van het contract afhalen. In afwachting daarvan kregen we ieder een sleutel van het kluisje, waarin dat geld zich bevond.”

De 350.000 euro kreeg S. in biljetten van 500 euro, zodat het totaalbedrag niet in sporttassen hoefde te worden vervoerd, maar als een gesealde zalm makkelijk in een aktetas kon worden meegenomen. Wel liet hij het bedrag eerst nog even checken in een apparaat. „Want je weet natuurlijk nooit of ze vals zijn”, zei hij. „En die operatie kostte me 500 euro.”

S. was lang niet de enige klant in het transactiecentrum. Het liep er storm. Naast hem zat bijvoorbeeld een vrouw van begin twintig, die anderhalf miljoen dollar kwam halen voor een door haar verkocht appartement.

„Ze deed dat met een vanzelfsprekendheid alsof ze het dagelijks deed”, zei S. „Alleen daaraan al kun je zien dat Moskou een absurde wereld is.”

Ik neem niet aan dat die vrouw haar geld nu keurig op een spaarrekening gaat storten. Tenslotte wordt nergens zo vlot en zoveel geld uitgegeven als in Moskou. Door de rijken, wel te verstaan.

Zo stond ik laatst in een warenhuis naast een meisje dat voor 10.000 euro aan kleding had gekocht. Hoe ze betaalde? Cash natuurlijk, met een dik pak 1.000 roebelbiljetten.