'Belgisch gevangeniswezen op instorten'

gevangenisDe toestand in het Belgische gevangeniswezen is onhoudbaar. De grens is bereikt of ‘we zijn er al overheen’. De Vlaamse tv-reportage ‘Prison Complet’ die vrijdag de Persprijs Jacques van Veen voor Nederlandstalige juridische journalistiek won, laat een strafrechtsysteem op instorten zien.

Documentaire makers Dirk Leestmans en Mark de Visscher van het VRT-programma Panorama openen hun film met de aankomst van een politiewagen bij de gevangenis van Vorst die een veroordeelde aanvoert. Bij de entree wordt de man echter vrijlating aangeboden in afwachting van een elektronische enkelband waarmee hij zijn detentie thuis kan ondergaan. De wachtlijst voor de enkelband is echter een jaar. Bij de poort stuurt de gevangenis zo 2 tot 3 veroordeelden per dag weg.

In de gevangenis van Vorst worden beelden gedraaid van drie gedetineerden die een éénmanscel moeten delen. Twee op een stapelbed en één op een matras op de grond. Tussen de gevangenen ontstaan ruzies over de vraag wie waar mag slapen, over de televisie en over kleinigheden, zoals het ‘zetten van een voet op elkaars matras’. Er is één tafeltje dat voor de wc-pot staat die ook als stoel fungeert. Wie de wc wil gebruiken gooit een handdoek over de tafel om enige privacy te houden.

Van de vier vleugels in deze gevangenis hebben er twee geen stromend water noch sanitair op de cel. Daar doen de gevangenen hun behoefte op een ‘septische emmer’ - een emmer met deksel en een chemische vloeistof die zij tweemaal daags mogen legen.

Ook laten zij de afdeling ‘annexe’ zien, waar zogenoemde geïnterneerden verblijven, ontoerekeningsvatbaar verklaarden die een straf zonder einde uitzitten. Een graatmagere geïnterneerde die er al 28 jaar verblijft vertelt dat het ‘erger dan de hel’ is. Volgens de verantwoordelijke bewaarders zijn er twee psychiaters verantwoordelijk voor de geïnterneerden. Hun behandeling bestaat alleen uit het verstrekken van medicatie.

Bekijk hier een item van TV Brussel over de staat van onderhoud van de gevangenis van Vorst

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=9JkImGLU6Dg[/youtube]

Eén van de gevangenbewaarders, verantwoordelijk voor de indeling, spreekt over de gevangenis als een ‘fabriekje’ waarin vooral aan het stapelen van mensen wordt gedaan. De druk op het gevangenis systeem wordt ‘almaar groter en groter’. Geïnterviewde bewaarders verbazen zich er over dat hun gevangenen ‘zo braaf’ zijn. Zij geloven niet dat dat zo zal blijven. Eén van hen zegt dat ‘één dezer dagen de vlam in de pijp slaat’. Pas dan verwacht hij veranderingen.

Er komen relatief weinig incidenten voor. Gevangenisdirecteur Janssens zegt in de film dat de zogeheten ‘naakte cellen’, een strafcel zonder enige voorziening,  niet iedere dag bezet zijn en dat ze daar ‘best trots’ op is.

Justitie minister Stefaan de Clerck erkent in de film dat veel, vooral kortere straffen niet meer uitgevoerd worden. Er is sprake van ‘gebrek aan efficiëntie in z’n geheel’. Hij is van plan tienduizend cellen bij te bouwen. Maar in de film wordt erkend dat overbevolking en capaciteitsgebrek in België al twintig jaar aan de orde van de dag is. Gevangenisstraffen van minder dan drie jaar worden routinematig niet meer uitgevoerd. Als ze worden uitgevoerd dan kan de gevangene na één jaar en een dag vervroegd in vrijheid komen. Het leidt ertoe dat rechters gedetineerden tot drie jaar en één dag (of één maand) veroordelen. Dan volgt de vervroegde vrijlating pas na twee jaar en  een dag.

Op dit blog werd eerder geschreven over de Antwerpse rechter De Smedt die als symbolische daad een verdachte vrijsprak. De man was eerder door hem veroordeeld, maar zijn vorige straf was niet uitgevoerd. Lees hier het bericht.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.

    • Folkert Jensma