Wij creëerden zelf de bureaucratische ellende

Youp van ’t Hek is de nieuwe held. Eindelijk iemand die het opneemt voor de burgers die massaal het slachtoffer zijn geworden van anonieme kolossen die mobieltjes verkopen, kabels leggen, gas leveren, et cetera.

Youp is bijna net zo populair als Wilders, bedacht ik mij. Ze hebben qua politieke opvattingen weinig met elkaar gemeen, maar beiden boren dezelfde bron van onvrede aan. De burger die zich niet gehoord voelt, die door de bureaucratische bomen het bos niet meer ziet, die veel goede bedoelingen hoort waar nooit de goede actie op volgt, die zich miskend voelt en machteloos. Of wellicht zelfs angstig. Immers, hoe kom ik hier dan ooit uit? Ziet iemand me nog? Ook ik ken die frustratie.

Maar één vraag laten Youp en Geert achterwege: wat heeft de burger zélf bijgedragen aan dit bureaucratisch monster? Service en de laagste prijs willen betalen gaan slecht samen.

De overheid en op kostenefficiëntie georiënteerde bedrijven hebben de burger als klant lange tijd optimaal bediend. Het heeft ons ook veel voordeel gebracht. Maar blijkbaar willen we meer, een samenleving waarin we gezien en gehoord worden, waarin ‘het systeem’ de mens weer centraal stelt en waarin concrete problemen een concreet antwoord krijgen. Een terechte wens. Maar de wereld om ons heen is niet zomaar ontstaan. We waren er zelf bij. Laten we onszelf dus ook de spiegel voorhouden. De winkel om de hoek is uit ons straatbeeld verdwenen, omdat u en ik het kortetermijnvoordeel belangrijker vonden dan de service op termijn. Onze bureaucratie, waarin burgers en professionals verdwalen, is mede ontstaan doordat velen van ons elk risico willen uitsluiten. Youp en Geert doen het voorkomen alsof het hier om natuurverschijnselen gaat, een ramp waar vooral anderen voor verantwoordelijk zijn. Niets is minder waar. Het is onze eigen dubbele moraal die deze institutionele monsters heeft helpen baren. Ook dit debat zal gevoerd moeten worden.

Co Verdaas

Nijmegen