Voor Duitser is huis pensioen

De Nederlander betaalt te veel hypotheekrente, maar kunnen wel meer lenen dan Belg en Duitser. ‘De Belg wordt met een baksteen in zijn maag geboren.’

Nederlandse banken verdienen relatief veel op hypotheken vergeleken met de banken in de omliggende landen. Dit oordeel velde deze week de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). De financiële vergelijking geeft niet weer dat er grote verschillen zijn tussen de hypotheeksectoren in Nederland en omringende landen als België en Duitsland.

De Nederlandse consument kan bijvoorbeeld 100 tot 125 procent van de executiewaarde van zijn huis lenen. De Duitser kan ‘slechts’ een hypotheek krijgen voor 80 procent van de marktwaarde van het huis krijgen.

Duitse banken zijn dus conservatief in het verstrekken van hypotheken voor de financiering van een eigen huis. „Duitsers verdienen daardoor ook minder op deze leningen”, zegt Frans Ringsma. Hij is eigenaar van Euregio Finanz Center met vestigingen in Enschede en Gronau. Zijn bureau bemiddelt tussen klanten en Nederlandse en Duitse banken. „Door die conservatieve vorm van financiering neemt de Duitse bank de klant serieuzer”, zegt hij. Een tophypotheek van honderd procent is in Duitsland niet mogelijk. „Bij de aankoop van een huis moet je altijd 20 procent met eigen geld financieren.”

Ringsma bespeurt een verschillende houding tussen Duitse en Nederlandse banken. „Bij de Nederlandse banken gaat het grotendeels om omzet. Daar is de verkooptechniek ook op gericht. Duitse banken kijken meer naar de toekomst. Omdat ze geen tophypotheken verstrekken is het risico lager.” In Duitsland wordt een hypotheek meer gezien als een pensioenvoorziening. „De houding is dat je vóór je pensioen je huis hebt afgelost. Het geld dat je niet meer uitgeeft aan de woning heb je dan vrij te besteden.”

Ook in België zijn banken voorzichtiger, stelt Paul Wessels, manager productbeheer van De Hypotheker. „Grootbanken daar geven meestal een hypotheek tot 80 procent van de marktwaarde van het huis.” Dat komt volgens hem overeen met ongeveer 100 procent executiewaarde, de wijze van berekening die in Nederland wordt gebruikt. Het resterende bedrag dat nodig is voor de aankoop neemt de huizenkoper in België, net als in Duitsland, zelf mee.

De Belg is er volgens Wessels, die zelf in België heeft gewoond, ook veel meer op gericht om zijn huis daadwerkelijk af te betalen. „De Belg wordt met een baksteen in zijn maag geboren. Dat is een uitdrukking die ik veel hoorde toen ik er woonde. Het is fiscaal niet aantrekkelijk om lang een hypotheek te hebben omdat er geen renteaftrek is zoals in Nederland.”

Het zelf meenemen van een substantieel deel van het aankoopbedrag zorgt ervoor dat de maandelijkse lasten van Belgen en Duitsers vaak lager zijn. Maar ook de hypotheekrente ligt er lager.

Volgens de NMa verdienden de banken vorig jaar twee keer zoveel op hypotheken als in 2007. „Hoge marges kunnen duiden op een gebrek aan marktwerking”, zegt Pieter Kalbfleisch, voorzitter van de NMa. In vergelijking met België en Duitsland ligt de marge ruim 0,5 respectievelijk één procent lager in vergelijking met Nederland. Vanaf 2009 is dat verschil toegenomen en in het definitief rapport, dat begin volgend jaar wordt gepubliceerd, wil de NMa daar een verklaring voor hebben.

Een gebrek aan marktwerking kan onnodig hoge tarieven tot gevolg hebben, aldus Kalbfleisch. De Nederlandse huizenkopers betalen volgens hem „honderden miljoenen” te veel voor hun hypotheken in vergelijking met de buitenlandse koper.