nrc.nl/eurocrisis

Nog lang geen eind aan crisis in Ierland

Wat kun je als minister van een klein en noodlijdend Europees land in hemelsnaam nog doen om het vertrouwen van de financiële markten te winnen? De kans is groot dat de Ierse minister van Financiën, Brian Lenihan, op die vraagt maalt terwijl hij op een teentje knoflook kauwt – naar verluidt zijn favoriete voedsel.

Deze week presenteerde Lenihan zijn plan voor het herstel van de Ierse economie. De Ierse bevolking (4,5 miljoen inwoners) krijgt het na jaren van economische voorspoed zwaar te verduren. Volgend jaar wil Lenihan 4,5 miljard euro bezuinigen en 1,5 miljard aan extra belastingen heffen.

De bezuinigingsoperatie is niet zonder gevolgen, erkende ook Lenihan. Als gevolg van het plan zal de Ierse economie volgend jaar 1,75 procent groeien, verwacht het Ierse ministerie van Financiën. Dat is één procentpunt lager dan de ramingen voor de aangekondigde bezuinigingen. „Deze maatregelen zullen de levensstandaard van iedereen beïnvloeden”, zei Lenihan tegen persbureau Associated Press. „Dit is echter de enige manier om de economie op orde te krijgen.”

Het grote doel dat Lenihan voor ogen heeft? In 2014 weer voldoen aan de Europese begrotingsregels. Volgend jaar moet het begrotingstekort 9,5 procent bedragen, in 2014 moet het land weer onder de norm van 3 procent zitten. Tegelijkertijd wil Lenihan de concurrentiepositie van Ierland herstellen en de rammelende bankensector weer op orde krijgen. De precieze inhoud van de plannen doet de minister over een paar weken pas uit de doeken, maar de reacties van commentatoren en financiële markten zijn al binnen.

De Ierse bezuinigingsplannen bevatten veel onzin, kopte economenblog Eurointelligence deze week. Het blog schreef dat financiële markten reageerden alsof ze last hadden van een allergische reactie. Volgens Eurointelligence zijn de groeivoorspellingen van Ierland niets meer dan ijdele hoop. Door de rigoureuze bezuinigingen zal de economie veel minder hard groeien en zal de werkloosheid oplopen, verwacht Eurointelligence.

De rente op Ierse staatsobligaties liep verder op, een teken dat financiële markten de plannen inderdaad niet zien zitten. De Irish Times citeert een Ierse obligatiehandelaar: „Er is koperstaking. Het lijkt wel alsof alleen de Europese Centrale Bank nog bereid is Ierse obligaties te kopen.”

Ierland moet pas halverwege 2011 nieuwe obligaties uitzetten. Als de regering tot die tijd de markten niet weet te overtuigen, dreigt een nieuwe schuldencrisis voor het land. De Irish Times citeert ook Goldman Sachs-econoom Erik Nielsen: „Het worden rommelige tijden voor Ierland.” (MG)

De Fed als geldmoordenaar

De commissie die besluit over het toelaten van nieuwe woorden tot de Van Dale kan een aspirant-term op haar lijstje schrijven: geldicide. Het begrip werd deze week geïntroduceerd door macro-econoom Edin Mujagic van de Universiteit van Tilburg. Hij deed dat voorafgaand aan het besluit van de Federal Reserve om 600 miljard dollar in de Amerikaanse economie te brengen door het opkopen van staatsobligaties.

Geldicide is volgens Mujagic ‘een of een reeks handelingen met voorbedachten rade, met als doel het vernietigen, geheel dan wel gedeeltelijk, van de koopkracht van het geld.’ Mujagic vindt dat centrale banken, en dan vooral de Amerikaanse Fed, zich schuldig maken aan het vernietigen van de waarde van het geld waarvoor burgers hard werken.

Mujagic staat niet alleen in zijn kritiek. In tegendeel. Gevreesd wordt dat de Fed door het aanzetten van de virtuele geldpers de inflatie straks niet meer onder controle kan krijgen.

Mocht het ooit op een zaak aankomen dan valt geldicide lastig te bewijzen. Hoe bewijs je voorbedachten rade? In het geval van de Fed bestaat er juist overtuigend tegenbewijs: hun handelen wordt gestuurd door de angst voor deflatie, niet door de wens op inflatie.

Dat het voorkomen van deflatie tot gevolg heeft dat de inflatie oploopt is bijna onoverkomelijk. Maar dat maakt het geen koelbloedige, berekende misdaad. De deflatievrees van de Amerikanen is een erfenis van de Depressie van de jaren dertig, gekenmerkt door hoge werkloosheid en een aanhoudende deflatie, schreef NRC Handelsblad deze week.

Maar voorbedachten rade of niet, het opkoopprogramma van de Fed heeft gevolgen buiten Amerika. Voor Europa betekent het dat de euro duurder wordt ten opzichte van de dollar. Een ongewenste situatie nu Europese landen hun zwakke economieën proberen aan te zwengelen met export. De Duitse minister van Financiën Schäuble heeft kritiek op het Amerikaanse beleid. „Naar mijn indruk zijn de VS wanhopig”, zei hij vrijdag. Hij waarschuwde dat Europa niet het voorbeeld van de VS moet volgen door de wisselkoers van de euro kunstmatig te verlagen. Maar de Fed het de centerale banken van andere landen niet gemakkelijk om niet mee te doen aan hun ‘misdaad tegen de munt’.

De term geldicide is nog niet ingeburgerd, maar bedenker Mujagic is een lobby gestart om het woord daadwerkelijk in de Van Dale te krijgen. Intussen helpt de Fed een handje mee om inhoud te geven aan het begrip. (YV)

Discussieer over deze onderwerpen op nrc.nl/eurocrisis