Kracht en leed in Afrika

Vanessa Woods Bonobo Handshake: A Memoir of Love and Adventure in the Congo. Gotham Books, €23,00

De Australische journaliste Vanessa Woods heeft een prachtig en emotioneel boek geschreven over Afrika, over mensen en over apen. In een razend tempo maakt de lezer kennis met de verschrikkelijke oorlog in Congo (verkrachtingen, massamoord, terreur) en met het droeve lot van hardvochtig bejaagde bonobo’s en chimpansees. Maar we kijken ook mee met Woods’ romance en huwelijksperikelen met de bekende primatoloog Brian Hare en we zien de vrolijke levenskracht van veel Afrikanen. Zoals van de Congolese ‘Mama’s’, die in het opvangreservaat Lola ya Bonobo zorgen voor de verweesde jonge bonobo’s en hen behandelen als hun eigen kinderen. De sarcastische humor van deze sterke vrouwen is vaak het opgewekte tegengeluid als Woods weer te veel ellende heeft gezien. Zoals de afgehakte vingers van jonge bonobo’s (om hun zogenaamde magische kwaliteiten) of het levensverhaal van een van de oppassers, die verzeild was geraakt in de Rwandese burgeroorlog. En Woods doet óók nog helder verslag van de belangrijke experimenten van Brian Hare in de diverse chimpansee- en bonobo-opvang waar ze samen terechtkomen.

En natuurlijk komen we veel te weten over de beruchte seksdrive van de bonobo’s. Onderlinge seksuele bevrediging werkt er als sociale troost en vriendschap, met voortplanting heeft het weinig te maken. Door haar nauwe omgang met de bonobo’s ontkomt ook Woods er niet aan en ze levert dus vrij nauwkeurige beschrijvingen van de bonobopenis en -clitoris.

Maar de rode lijn in het boek is levenskracht. Vanessa Woods slaagt er zelfs in het lot van haar vader, een getraumatiseerde Australische Vietnamveteraan, te verbinden met dat van sommige primaten en van Afrika in het algemeen. ‘Als je een sterk gevoel hebt van wie je bent en wat belangrijk is, kun je het allemaal doorstaan’, zei haar vader ooit. ‘En anders word je zelf de oorlog en gaat het nooit meer weg.’ Hendrik Spiering

    • Hendrik Spiering