Experimenteel medicijn versnelt bij muizen het herstel na een beroerte

A therapist leads stroke patient Nelson Graves through a physical rehabilitation session using rubber balls to strengthen muscles and regain balance at Juntendo University Hospital in Tokyo September 18, 2007. Picture taken September 18, 2007. TO MATCH WITNESS-STROKE/SURVIVAL REUTERS/Kim Kyung-Hoon (JAPAN) REUTERS

Na een beroerte sterven er cellen in het getroffen hersendeel. In de directe omgeving ervan raken overlevende hersencellen langdurig verdoofd. Neurologen in Los Angeles hebben in onderzoek bij muizen ontdekt dat die verdoving ontstaat door een lang aanhoudende overdosis van de neurotransmitter GABA. Ze probeerden de verdoving op te heffen. Dat lukte met een experimenteel medicijn met de codenaam L655.708. Dat wekte de verdoofde cellen weer tot leven. Behandelde muizen herstelden hierdoor aanzienlijk beter van een herseninfarct dan onbehandelde (Nature, 4 november).

Mensen die een hersenberoerte overleven krabbelen langzaam weer overeind. Afhankelijk van de ernst van de attaque duurt het herstel weken tot maanden. Het succes hangt onder andere af van de mate waarin andere hersencellen – vooral die vlakbij het getroffen gebied – in staat zijn taken van gedode cellen over te nemen. Maar in de zone rond het getroffen gebied liggen cellen die ook last hebben gehad van een tijdelijk verminderde bloedaanvoer. De onderzoekers ontdekten dat de neurotransmitter GABA de cellen ‘rustig’ houdt ter preventie van schade door zuurstoftekort. Die rem is dus nuttig, maar zo te zien houdt hij nodeloos lang aan. Hoe langer de GABA-blokkade duurt, hoe kleiner de kans op succesvolle revalidatie is.

De onderzoekers veroorzaakten herseninfarcten in de motorische cortex van muizen, het hersendeel dat bewegingen aanstuurt. Vervolgens gaven ze het middel L655.708. Dat remt de werking van de receptoren waar GABA aan hecht om de verdoving op te wekken. De loopvaardigheid van de dieren was de maat voor hun herstel. Hoopgevend was dat het middel zelfs nog hielp als het pas enkele dagen na het infarct voor het eerst werd toegediend.

L655.708 is echter ongeschikt voor mensen. Het is ooit getest als middel om leer- en geheugenprestaties te verbeteren, maar daarbij kwamen als vervelende bijwerkingen onbeheersbare spiertrekkingen en angstaanvallen aan het licht. Dus de speurtocht naar een vervanger is begonnen. Huup Dassen