Angst voor naalden en andere smoezen

Dat personeel in zieken- en verzorgingstehuizen zich niet vaccineert tegen griep kost honderden doden per jaar. „Dit is onbegrijpelijk”. Maar verplichten mag niet.

nijmegen radboud tegenstander griepprik foto rien zilvold

De smoezen zijn talrijk. ‘Ik heb nooit griep’ en ‘Patiënten kunnen zichzelf toch vaccineren?’ Of: ‘Ik heb er daarna een paar dagen last van’. Er zijn zelfs verpleegkundigen die zich niet laten inenten tegen griep, omdat ze bang zijn voor naalden.

Ziekenhuizen en verpleegtehuizen zitten midden in hun jaarlijkse poging hun personeel te vaccineren tegen griep. Onderzoeken tonen aan dat jaarlijks honderden patiënten en bewoners overlijden, omdat veel te weinig personeel in die instellingen zich laat inenten. „Het is onbegrijpelijk”, vindt bedrijfsarts Nannet van der Geest van UMC St Radboud in Nijmegen.

Sinds de Gezondheidsraad drie jaar geleden adviseerde om personeel van zieken- en verpleeghuizen in te enten, steekt dit ziekenhuis veel energie in vaccinatie. Het slaagde er in de opkomst te verhogen van 20 procent in 2007 naar 61 procent vorig jaar.

Nog te laag, vindt Van der Geest. En dit jaar daalt het percentage weer. Ondanks de vele prikposten in haar ziekenhuis. Ondanks metershoge borden met eigen werknemers die de vaccinatie adviseren (‘Ik doe het voor mezelf, mijn omgeving en mijn patiënten’). Ondanks de e-mail die de raad van bestuur enkele dagen geleden stuurde naar het personeel, verwacht de bedrijfsarts dat de opkomst daalt naar 45 procent.

De prikpost in UMC St Radboud is elke dag een paar uur open. Elke minuut loopt er wel iemand naar binnen. De sfeer is jolig. Een arts met een stethoscoop om zijn nek en verschillende balpennen in zijn borstzak, neemt plaats tegenover de prikster die een T-shirt draagt met daarop: ‘Griepvaccinatieteam. Prik ja griep nee’. Als ze de spuit in de arm van een chirurg zet, roept hij: „Ooooooo!” Grapje! Een andere arts vraagt na zijn prik: „Mag ik me nou morgen ziek melden?”

Werknemers in de zorg beseffen nauwelijks hoe belangrijk vaccinatie is, zegt Gidi van Neerven. Hij leidt de afdeling keel, neus, oor, oog, mond en kaak in Nijmegen. „Als je chemotherapie krijgt, kan een verkoudheid van een verpleegkundige funest zijn.” Hij verbaast zich erover dat sommige werknemers denken dat ze niet ingeënt hoeven te worden, omdat ze nooit ziek zijn: „Je kunt het virus ongemerkt bij je dragen en daarmee je patiënten besmetten.”

André Knottnerus, voormalig voorzitter van de Gezondheidsraad, schat dat inenting per jaar de dood van ongeveer honderd patiënten in ziekenhuizen kan voorkomen. Eelko Hak, hoogleraar klinische farma-coepidemiologie in Groningen, raamt op basis van Amerikaanse en Brits onderzoek, dat het op de 30.000 bewoners van verpleeghuizen in Nederland 300 tot 2.700 doden scheelt.

Ook in die verpleeghuizen is de opkomst laag. Ondanks verwoede pogingen van Verpleeghuis Zevenaar liet vorig jaar zich slechts 18 procent inenten. Dit jaar schakelde het verpleegtehuis daarom een reclamebureau voor een campagne binnen het verpleeghuis.

De griepprik is zelfs onderwerp van gesprek in het gezin van Sandra Hekkelman, bedrijfsarts van het Flevoziekenhuis in Almere. Zij laat zich inenten. Haar man – ook arts – niet. Hekkelman: „Er is nogal wat verzet binnen ons ziekenhuis. Misschien zijn mensen in de zorg wel een beetje eigenwijs.”

Instellingen mogen hun personeel niet verplichten zich te laten inenten, omdat dat de integriteit van het lichaam aantast. Maar Van Neerven (St Radboud) is voorstander van verplichte vaccinatie: „Gewoon tegen iedereen zeggen: ‘Zo doen we het hier, anders moet je maar ander werk zoeken’.”