Wat TMF draaide, hoorde je daarna op de radio

TMF was een belangrijke zender voor de muziekindustrie.

Maar de invloed is tanende en de kijkcijfers liepen de laatste tijd terug.

Bridget Maasland in 1997, toen ze nog vj was bij TMF. Nederland, Hilversum, 1997 portret van Bridget Maasland, veejay van TMF. Foto: Roy Tee/Hollandse Hoogte 00246471 Hollandse Hoogte

‘Damn. Weer een platform minder voor muziek op TV....! Guess the only way forward from now on is online? Next up: radiostations?’ Het twitterbericht is van de bekende Nederlandse dj Don Diablo. Hij plaatste het gisteren nadat bekend werd gemaakt dat muziekzender TMF vanaf april 2011 niet meer op de analoge televisie te zien zal zijn, maar enkel digitaal.

Muziekclips waren de laatste jaren al minder te zien op tv. Zender The Box verdween in 2007, en MTV en TMF veranderden van muziekzender in jongerenzender. Internet, en met name YouTube, is een belangrijke bron voor muziek geworden. Het is daarom een weloverwogen besluit en „absoluut geen bezuinigingsmaatregel” om te stoppen met analoge tv, zegt TMF. Op het digitale kanaal kunnen jongeren nummers straks direct downloaden en met elkaar chatten.

Jammer vindt Floris Janssen het verdwijnen van TMF op tv wel, maar begrijpen kan hij het zeker. Janssen is marketingdirecteur van platenmaatschappij EMI. „TMF is een belangrijke zender geweest voor de internationale en Nederlandse muziekindustrie. Dankzij TMF is de Nederlandstalige hiphopscene zo groot geworden.” De kracht van de zender was ook goed te zien bij de TMF Awards, het jaarlijks evenement waarbij de beste artiesten onderscheiden worden. Janssen: „Tot 2005 was dat een echt spektakel met artiesten als Robbie Williams en Kylie Minogue en een Ahoy dat altijd snel was uitverkocht.” Vorig jaar werd de show een festival, eerst in Rotterdam, dit jaar in Enschede.

EMI merkte de tanende invloed van de muziekzender in de daling van de kijkcijfers. Ook was het effect van bijvoorbeeld de superclip minder, zegt Janssen. „Dat liedje zag je niet automatisch hoog terug in de hitlijsten.”

TMF was een proeftuin, een kweekvijver van talent en een voorloper op muziekgebied. Wat TMF draaide, werd opgepikt door de radiozenders en vj’s Sylvana Simons, Daphne Bunskoek en Bridget Maasland groeiden uit tot bekende, succesvolle presentatrices. Sonja Silva, vj van 1999 tot 2001, kan zich nog wel wat „hysterische taferelen” herinneren. „Als vj schreef je je eigen teksten, bracht je ideeën in, deed je interviews, jij wás het programma. Op straat begonnen jongeren spontaan te gillen als ik voorbij liep, ik kreeg fanmail, liefdesbrieven en zelfs huwelijksaanzoeken. En toen ik een keer romantisch aan het dineren was in een restaurant met mijn geliefde, flitste iemand opeens een camera in mijn gezicht.”

De vj’s blijven in dienst om programma’s te presenteren, heeft eigenaar MTV Networks bekendgemaakt. MTV nam TMF in 2001 over. Sindsdien richt MTV zich meer op de oudere generatie jongeren en TMF op tieners. Die vj’s geven de zender een gezicht, zegt trendwatcher jongerencultuur Tom Palmaerts. „Dat is het grote voordeel van TMF ten opzichte van MTV. Jongeren willen lokale helden en een ‘eigen zender’.”

Diezelfde jongeren willen óók instant access tot muziek. Palmaerts begrijpt de keuze voor een digitaal kanaal, omdat jongeren veel tijd doorbrengen achter de pc. „Het gaat niet meer zozeer om het medium als wel om de platforms die je gebruikt om entertainment tot je te nemen. Televisie of internet, het is allemaal te zien op je laptop.”

Jongeren worden op veel manieren geïnspireerd. Palmaerts: „Er zijn 24 uur per dag artistieke impulsen.” Toen TMF in 1995 begon, was de zender een van die schaarse bronnen. Dat maakte haar invloed groot. Bands en artiesten kwamen de hele dag op beeld de kamer binnen. Dat zag je ook bij MTV. „De band Duran Duran was een van de eerste die zeiden: wij zijn punkers en wij zijn producten van onszelf. De muziek was niet alleen belangrijk maar ook de beeldcultuur.”

Kleding en danspassen kopieerden jongeren vroeger van televisie. Nu worden ze zelf ‘beroemd’, als ze die sterren – online – imiteren of analyseren. „Michelle Phan heeft miljoenen hits op YouTube omdat ze uitlegt hoe je de look van Lady Gaga nadoet”, aldus Palmaerts.