Vallende blaadjes en gratis geld

Zou de Abvakabo het weer beheersen? Het KNMI meldt dat het de warmste novembernacht sinds 1901 was en de cao-onderhandelaar van de vakbond voor ambtenaren, Jan Willem Dieten, kondigt een „hete herfst” aan.

Vakbondtaal voor harde eisen. Geen gedwongen ontslagen en een looneis van 2 procent.

En daarmee tekent zich de eerste tegenslag af voor het financiële herstelproject ‘snoeien om te groeien’ van rozenkweker Rutte en hovenier De Jager.

De bezuiniging van 200 miljoen op musici, toneelspelers en beeldende kunstenaars, ruim 20 procent van de cultuurbegroting, roept protest op. Maar deze is makkelijker binnengehaald dan de versobering van 6,5 miljard op de arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren. In 1983 legde Jaap van der Scheur, toenmalig voorzitter van de ambtenarenbond, Nederland wekenlang plat en stapelde het vuilnis zich tot Napolitaanse hoogtes op in de straten.

Zal de Abvokabo er opnieuw in slagen het land te ontregelen? Onwaarschijnlijk. Al kunnen ambtenarenacties het nodige ongemak veroorzaken, Nederland is geen Frankrijk. Bovendien heeft het kabinet zich voorgenomen orde op zaken te stellen. Veel consideratie zal er derhalve niet zijn en bij ontstentenis van grote structurele maatregelen moeten de ambtenaren opdraaien voor eenderde deel van de 18 miljard bezuinigingen die in het regeerakkoord zijn ingeboekt. Met geschraap van een subsidietje hier en een kortinkje daar kom je nooit bij dat bedrag.

Het kan ook anders. Voor een fractie meer dan de looneis waarmee de Abvakabo de cao-onderhandelingen wil ingaan, kan de staat voor tien jaar geld lenen op de kapitaalmarkt. Dankzij het ruime monetaire beleid van de centrale banken in Europa en de VS en de solide reputatie van Nederland als debiteur is dat nagenoeg gratis geld. Daar kan het kabinet-Rutte goede sier mee maken. De ambtenaren krijgen hun gevraagde 2 procent loonsverhoging en de overheid betaalt 2,6 procent rente op de staatslening om dat te bekostigen.

De staatsschuld loopt dan weliswaar op, maar de economie groeit weer, de belastinginkomsten en gasbaten herstellen zich, de werkloosheid blijft laag, de banken betalen de staatssteun die ze ontvingen, versneld terug. Zonder ingrijpende bezuinigingen dalen hierdoor het begrotingstekort en de staatsschuld als percentage van het bbp vanzelf.

Magie!

Drie voorziene omstandigheden kunnen deze toverkunst ontregelen. De bevolking vergrijst, het publiek en de politiek vinden minder ambtenaren wenselijk en de rente gaat ooit weer stijgen.

Toch maar hopen dat het warme herfstweer snel voorbijgaat.

Roel Janssen