Test: affiches op straat

Eigenlijk is er maar één manier om naar theateraffiches te kijken. Op straat, voorbijlopend of voorbijrijdend, druk doende met het verkeer, lettend op wie zich daar nog meer voortbeweegt en met een half oog gericht op gebouwen, bomen, lantaarnpalen en affiches. Het meeste van wat dat halve oog ziet, dringt niet eens door. Dat is er zoals het er altijd is. De blik zoekt bevestiging van het bestaande en meldt aan het brein dat alles als vanouds is.

Alleen het onverwachte valt op. Een wegopbreking, een plotseling spandoek, een extravert uitgedoste passant, een vreemd vervoermiddel. Of een affiche dat opeens opvalt, dat zich los weet te maken uit de visuele kakofonie van alle andere affiches die alleen maar een vage vlek blijven. Een letter, een woord, een beeld, wat is het? Heel even probeert het oog vervolgens te ontwaren waar het over gaat. Maar voor meer aandacht hebben we geen tijd, stilstaan is er niet bij. Als het affiche op zo’n moment niet onmiddellijk zijn kans grijpt en zijn boodschap overbrengt, is het verloren. Dan is de aandacht weer weg. En dan is het allemaal voor niets geweest.

Vijf losse affiches en vier afficheseries zijn dit jaar genomineerd voor de TheaterAffichePrijs van het Theater Instituut Nederland. Ze zijn beoordeeld op „het wervende karakter, het intrigerende effect en de (zichtbare) artistieke visie”. De genomineerden zijn „van hoge kwaliteit, inventief en met een duidelijke boodschap”, aldus de jury. Zondag wordt de winnaar bekendgemaakt; die krijgt 2.500 euro en eeuwige roem. Maar de vraag is dus of dit de affiches zijn die de straattest kunnen overleven.

Wervingskracht en artistieke waarde gaan zelden moeiteloos samen. Al zo lang deze prijs bestaat – sinds 1992 – wemelt het in de wandelgangen van geruchten over gekissebis tussen ontwerpers en opdrachtgevers (de toneelgroepen en impresariaten). De ontwerpers streven esthetiek na, terwijl de opdrachtgevers doorgaans aandringen op grotere letters of een grotere foto. Ook moeten er veelal méér namen op. In een ideale wereld vinden alle betrokkenen een moeiteloze balans. Vaker moet één van de kampen iets inleveren. Die strijd kwam in 1999 het sterkst naar buiten toen het ontwerpbureau Laboratorivm de prijs won met de affiches voor het Holland Festival: foto’s van internationale straatbeelden waarop in bescheiden belettering het festival werd aangekondigd. „Een briljante serie posters”, vond de jury. „Maar het was een mislukte campagne”, zei de pr-man van het Holland Festival tijdens de uitreiking. Geen mens had de strekking van de affiches begrepen.

http://www.theaterinstituut.nl/nl/Theater-Instituut-Nederland/Theatersector/Nationaal/Talent-en-prijzen/TIN-TheaterPrijzen/TheaterAffichePrijs/Tien-nominaties-TheaterAffichePrijs-09