Ik fluister en ik schreeuw

Domineesdochter Lizz Wright maakte furore als jazz- en soulzangeres.

Met een gospelplaat keert ze terug naar haar roots. „Ik ben niet religieus maar spiritueel.”

Lizz Wright kan zich inmiddels artistiek meten met Norah Jones en Cassandra Wilson. Foto Andreas Terlaak Jazzvocaliste Lizz Wright krijgt het Utrechtse publiek in Tivoli stil met haar fluwelen doch rauwe stem. Foto: Andreas Terlaak

. ‘Rijke, hese leidingen’ heeft ze maar ook ‘een in honing gedoopte stem’. Andere recensenten reppen in hun artikelen over ‘een broeierige, zuivere alt’ en noemen de Amerikaanse jazz-, soul-, blues- en gospelzangeres Lizz Wright ‘een vocale krachtpatser’.

„Hees wil ik mijn stem niet noemen, dat klinkt te mannelijk”, antwoordt Wright op de vraag aan welke karakterisering ze zelf de voorkeur geeft. „Ik wil vooral warm overkomen. Maar ik zing in zo veel verscheidene stijlen dat er daarom waarschijnlijk ook veel adjectieven worden gebruikt. Ik fluister en ik schreeuw.”

De dertigjarige Lizz Wright is dochter van een predikant van de Pinkstergemeente in Hahira (1600 inwoners). In dit dorp in Georgia stond haar vader op de kansel en zat moeder achter het kerkorgel. Het is het orthodoxe hart van de bible belt van de VS. „Ik mocht alleen rokken dragen, mijn nagels niet rood lakken en sport en televisie waren uit den boze”, vertelt ze in een hotel in Amsterdam.

Lizz Wright leerde zingen in het kerkkoor. Als de ouders naar de bijbelstudiegroep gingen, luisterde ze stiekem naar de radio. Zo merkte ze dat er naast gospelmuziek ook jazz bestaat. Ze raakte erdoor betoverd en verliet op haar achttiende jaar het ouderlijk nest om zangkunst te studeren. Het betekende een breuk met haar ouders. ‘Als je niet voor God zingt, kun je beter niet zingen’, was hun opvatting. Wright zette echter door en kan zich inmiddels, vier albums later, artistiek meten met collega’s als Norah Jones en Cassandra Wilson. En juist nu, vrijgemaakt en zeer succesvol, komt ze met een nieuw album waar haar ouders trots op kunnen zijn: Fellowship bevat alleen maar gospelmuziek. Ze zingt traditionele gospels als ‘Amazing Grace’ en ‘God Specializes’ maar ook covers van Jimmy Hendrix (‘In from the storm’) en Eric Clapton (‘Presence of the Lord’).

Iemand hoeft niet erg religieus te zijn om goede gospels te zingen, zegt ze. „Je moet zingen over zaken die een deel van jezelf zijn, die in je hart zitten. Dat is alles. Ik ben niet religieus maar spiritueel. Ik voel aanbidding, lof en dankbaarheid voor mijn natuurlijke omgeving”, zegt Wright. „Religie verwijst naar een bepaalde doctrine en dogma’s. Spiritualiteit wil zeggen: leven in harmonie met je omgeving en goedhartig zijn.’’

Haar ouders zijn hoe dan ook in hun nopjes met de muzikale ontwikkeling van hun dochter. „Ik zing de liederen die zij mij leerden en op de manier zoals dat vroeger gebeurde. Dat zien ze als een blessing. Toch menen veel kennissen in Hahira dat ik nog steeds dwalende ben omdat ik hun kerk niet bezoek.”

Na omzwervingen in drukke steden als Atlanta, Seattle en New York heeft Wright recentelijk gekozen voor een landelijke omgeving. Ze woont nu, op maar drie uur rijden van haar familie, in het dorp Hendersonville in North Carolina. „Natuur geeft me inspiratie, ik hou van de omringende bergen, die brengen mijn leven in balans, geven me ankers”, zegt ze. „Ik woon nu in een oord voor rijke hippies. Een plek voor slow living people. Er zijn veel excentrieke mensen en daar pas ik goed tussen. Mensen maken er van alles en koesteren er tradities. Er staan mensen op straat te zingen, zo mooi dat ik er regelmatig tranen van in mijn ogen krijg. Mooier dan veel muziek die ik op de radio hoor.” Wright aarzelt om verder over haar woonoord te praten uit angst reclame te maken. Ze wil het paradijs voor zichzelf. „Ik ben egoïstisch”, lacht ze.

Vorig jaar heeft Wright een muzikale pauze ingelast om een opleiding te volgen aan het Natural Gourmet Institute in Manhattan. „Je leert er koken vanuit het idee dat eten ons spirituele welzijn bepaalt. Ik hou ervan dat ik nu heerlijk kan koken met gebruikmaking van bijvoorbeeld geneeskrachtige kruiden.”

Groenten en kruiden verbouwt ze in haar eigen tuin in North Carolina. Ook bloemen hebben er een prominente plek, de foto’s ervan staan op haar website. Ze is in haar nopjes met Nederlandse tulpenbollen, „awesome, man”, en belooft ze meteen bij thuiskomst te planten. „Dit is het seizoen daarvoor.”

Wright gaf vorige maand concerten in Polen, Duitsland en in Amsterdam en Maastricht. „Het is een korte periode maar ik kan er niet tegen om langer dan twee weken van huis te zijn. Ik ben steeds meer een huismus, wil mijn tuin kunnen zien.”

Toch probeert de Amerikaanse zangeres haar muzikale reizen te combineren met het leren kennen van vreemde culturen. In Warschau ging ze vorige maand ’s nachts met haar pianist en jeugdvriend Kenny Banks nog stappen. „Soms zit ik vol energie na een optreden. Dan moet ik gewoon gaan dansen om moe te worden. In die Poolse danstent draaide een soort polkamuziek, hoewel het ook wel op zigeunermuziek leek. Er waren allemaal scholieren aan het dansen. Maar toen we nog maar net binnen waren, begonnen ze voor ons de rest van de nacht house te draaien. Jammer, ik wilde zo graag iets Pools meemaken.”

In de titelsong ‘Fellowship’ pleit Wright voor religieuze tolerantie. Desgevraagd hekelt ze het groeiende aantal christenen in Amerika die zich tegen president Obama keren. „Veel conservatieve blanke mensen zijn bang voor Obama. Ze vinden hem te exotisch en vreemd. Er wordt een gemene campagne gevoerd om hem als een vreemdeling in eigen land af te schilderen. Dat is vreselijk en walgelijk.”

Het huidige debat in de VS over de wenselijkheid van het bouwen van een moskee in de buurt van Ground Zero in Manhattan noemt ze een moeilijke kwestie. „Het vraagt veel wijsheid een goed besluit te nemen. Mensen hebben constitutioneel het recht waar dan ook een gebedshuis te bouwen en Amerikanen moeten de islam respecteren. En toch weet ik niet of het wijs is te bouwen op Ground Zero. Op deze manier wordt het een provocatief gebouw dat tegenstanders willen vernietigen. Het is redelijk maar niet verstandig daar te bouwen.”

Meer informatie op www.lizzwright.net

    • Marcel Haenen