'Ik ben Rachid, ik zing voor jou 't levenslied'

Het op zijn Nederlands uitspreken van zijn eigen naam, levert Asis Aynan een ‘Ik ben Rachid, ik zing voor jou ’t levenslied-ervaring’ op in Nederlands-Marokkaanse kring.

„Je bent een schande voor de Marokkaanse gemeenschap!” schreeuwde hij mij nog na.

Ik had een leuke zondagmiddag, maar die werd verpest door een acteur, een heel slechte acteur. De jaarlijkse El Hizjra Literatuurprijs was zojuist op de bovenste verdieping van de centrale bibliotheek uitgereikt. Amsterdam lag aan onze voeten en de prijswinnaars stonden op het punt de literaire wereld te betreden.

Een bevriend schrijver stelde mij voor aan een acteur die zijn carrière aan de film Shouf Shouf Habibi te danken heeft. „Hoi, ik ben Asis”, zei ik. De acteur zei zijn naam en voegde daaraan toe: „Het is Aziz, toch?” „Nee”, antwoordde ik, waarna ik op commando een beetje lachte. „Het is Asis.” Ik heb wel vaker dat mensen, na het horen van mijn naam, zich afvragen waarom het geen Aziz is. Tot dat moment niets aan de hand. Dacht ik.

„Het is Aziz, geef het nou maar toe.”

„Nee, nee, mijn naam is Asis.”

„Jij heet Aziz, niet Asis”, klonk het dwingend.

De schrijver die ons had voorgesteld, geneerde zich voor het gedrag van de acteur en keek naar de grond. „Ik weet toch zelf wel hoe ik heet”, zei ik lichtelijk geïrriteerd en liep naar de andere kant van de ruimte. Ik voegde me bij de organisator van het festival en probeerde van het ongemakkelijke gevoel – dat zich meester van mij had gemaakt – af te komen.

„Ik mag jou nu al niet!” riep de acteur door de zaal. Ik deed alsof ik niets hoorde. Blijkbaar werkte dat op hem als een rode lap op een stier, want vanuit mijn ooghoek zag ik dat hij op mij afstormde. De schrijver en een boekhandelaar sprongen ertussen en hielden het beest in bedwang. Ontdaan liep ik naar de lift.

Een paar maanden later stond ik bij de bakker in de rij en luisterde op mijn smartphone naar het radioprogramma Kunststof. De zanger Rachid Aazouzi (‘de Marokkaanse Frans Bauer’ noemt zijn management hem) werd geïnterviewd; de meest verfrissende stem van het levenslied van de afgelopen jaren. De zanger vertelde dat hij na zijn debuutsingel Ik ben Rachid op YouTube het mikpunt werd van hoon en spot, omdat men vond dat hij verraad pleegde. De kritiek kwam van Marokkaanse Nederlanders. Hij zou zich niet moeten bezighouden met het Hollandse levenslied, zoals het nummer dat hij in 2009 opnam: Ik ben Rachid/ ik zing voor jou ’t levenslied/ over de liefde sterren en de maan/ en over landen hier ver vandaan.

Blijkbaar moet Rachid rapnummers ten gehore brengen over het harde straatleven. En als het toch melodramatisch moet zijn, doe het dan in je moerstaal.

Rachid Aazouzi wijkt met zijn keuze te veel af van het verwachte patroon. En weer hoorde ik het: „Je bent een schande voor de Marokkaanse gemeenschap!”

Ik weet dat dergelijke krampachtige uitingen gerelativeerd moeten worden, omdat ze uit een vals sentiment voortkomen. De acteur gelooft dat er een Marokkaanse gemeenschap bestaat met vaste regels en gewoonten, terwijl het tegendeel waar is. Gelukkig is het slechts een kwestie van tijd tot het verstikkende karakter van de migratie is weggespoeld. Er zal een dag komen waarop we er allemaal om kunnen lachen. Het kan me niet snel genoeg gaan, want geduld is een schone zaak, als je bij de bakker in de rij staat.

    • Asis Aynan