De Tea Party versus de geest van John Wayne

In this photo released by Warner Bros., actor John Wayne plays Ethan Edwards in the newly remastered and restored special edition DVD of The Searchers. Director John Ford and frequent leading man Wayne forged one of Hollywood's most enduring partnerships. Ford and Wayne rode again at the 59th International film festival in Cannes, which featured a documentary about their collaboration. (AP Photo/Warner Bros.) AP

Zal de overwinning afgelopen dinsdag bij de Amerikaanse verkiezingen voor kandidaten met steun van de populistische Tea Party, ook gevolgen hebben voor de filmindustrie? Vakblad Variety sluit dat niet uit. In Hollywood domineren de Democraten, maar ze zijn er wel, filmmakers met Republikeinse sympathieën, al lopen ze er vaak niet mee te koop, uit vrees dat een uitgesproken rechts profiel in hun nadeel werkt.

In september vond er zowaar een heuse Tea Party plaats in Beverly Hills, op touw gezet door de goed geconserveerde zeventiger Pat Boone, die voor de gelegenheid een nieuw lied ten gehore bracht: „I am American. My blood is Red, White and Blue.” Jon Voight, de vader van Angelina Jolie, trad op als spreker op Tea Parties elders in het land. Kelsey Grammer, de ster van Frasier, is betrokken bij de nieuwe conservatieve kabelzender RightNetwork.

Namens rechts Amerika houdt blogger Andrew Breitbart de vermeende progressieve agenda van Hollywood scherp in de gaten op zijn weblog Big Hollywood. Daar kwamen ook de eerste details naar buiten over de verfilming – buiten de gevestigde filmstudio’s om – van Atlas Shrugged van Ayn Rand, het lijfboek van populistische idolen als radiomaker Rush Limbaugh. Rand ontvouwt in haar boek radicale kritiek op de overheid, en een lofzang op de creatieve vermogens van het vrije individu. De eerste van de aangekondigde drie films, die samen de 1.200 pagina’s van Rand zo nauwgezet mogelijk moeten verbeelden, staat voor volgend jaar aangekondigd.

De afkeer van een grote overheid verenigt de aanhangers van de Tea Party en die boodschap zou weleens meer gehoor kunnen vinden in Hollywood dan andere klassieke conservatieve issues, zoals het verzet tegen abortus en het homohuwelijk. Hollywood is in grote lijnen weliswaar progressief als het om die sociale onderwerpen gaat, schrijft Variety, maar gelooft ook heilig in de heilzame werking van concurrentie en competitie op de markt, die zo vrij mogelijk moet zijn.

In de Washington Post legt politiek filosoof Robert Pippin de ideologie van de Tea Party naast een aantal klassieke westerns van John Wayne, de grote held van Republikeins Amerika. De meeste westerns zijn volgens hem ‘intens politieke films’, die de overgang belichamen van de natuurstaat naar de beschaving: van de ultieme individuele vrijheid – maar ook de oorlog van allen tegen allen – naar politieke ordening en rechtsstaat, van zelfredzaamheid naar wederzijds vertrouwen van met elkaar samenlevende burgers. In de Amerikaanse geschiedenis komt volgens Pippin keer op keer de vraag op, of die transitie heilzaam is geweest, of dat de tol die ervoor moet worden betaald, het verlies van persoonlijke vrijheid, te hoog is – zo ongeveer de kern van het programma van de Tea Party. Pippin komt op basis van klassiekers als Red River, The Man Who Shot Liberty Valance en The Searchers , tot de verrassende conclusie dat dat niet de strekking is van de westerns van Wayne. De prijs is weliswaar hoog, tragisch zelfs, maar de beschaving vertegenwoordigt toch het hogere ideaal in zijn films.