Alleen film is niet genoeg

Filmhuis LantarenVenster opent morgen in een nieuw pand met café-restaurant.

„Met alleen een goede, experimentele film red je het tegenwoordig niet meer.”

Groenewegens experimentele en arbeidsintensieve breisels slaan aan in Japan. Foto Peter Stigter

Op de noordoever van Rotterdam was er de laatste weken geen ontkomen aan. ‘Wij zijn de brug over’ luidde het provocerende opschrift op de posters, die in groten getale waren verspreid in de stad. Was getekend: LantarenVenster, het Rotterdamse filmhuis en jazzpodium dat afgelopen zomer, mede op last van de gemeente, de sprong over de Nieuwe Maas waagde.

Morgen opent koningin Beatrix het nieuwe onderkomen van het Rotterdamse kunstpodium op de Wilhelminapier, waar eerder onder meer het Fotomuseum en de SKVR BeeldFabriek onderdak vonden. Drie weken geleden echter gingen de deuren al open op de Kop van Zuid voor een festival over Japanse film en cultuur. „Eindelijk, want we kunnen niet wachten”, verzucht directeur Frans Vreeke tijdens een rondleiding door het gloednieuwe gebouw.

Het in 1909 opgerichte LantarenVenster was ruim een eeuw lang gevestigd aan de Gouvernestraat, in het centrum van Rotterdam. Daar groeide het podium langzaam maar zeker uit zijn jasje. „Een sterk verouderd pand, dat niet meer aan de brandveiligheidseisen voldeed”, zegt Vreeke. Dans en theater zijn niet mee verhuisd naar het nieuwe complex op de eerste twee verdiepingen van woontoren New Orleans (158 meter).

Trots is Vreeke vooral op de aankleding van de vijf filmzalen (100 tot 120 stoelen) en de concertzaal (300 zitplaatsen of 400 staanplaatsen). „We hebben een huiskamersfeer proberen te creëren.”

Ook de entree, die grotendeels is opgetrokken uit duurzaam eikenhout, ademt een aangename warmte. Met dank onder meer aan de rode gloed die de affiches accentueert, de leestafel en de opvallend grote lampenkappen. De foyer biedt plaats aan duizend bezoekers: open en strak vormgegeven, voorzien van een hoog plafond, maar zonder de kilte die bezoekers elders in Rotterdam nog weleens aantreffen. Hoogtepunt is de glazen doorkijk naar de Rijnhaven met zicht op Katendrecht. Met een loop- en fietsbrug wordt het schiereiland volgend jaar verbonden met ‘de pier’.

Wat het nieuwe LantarenVenster vooral laat zien is dat een bezoek aan een filmhuis tegenwoordig meer is dan alleen ‘een filmpje pakken’ en na afloop zo snel mogelijk weer naar huis. „Een filmpje kijken op een groot beeldscherm kan thuis tegenwoordig ook. Daarvoor hoef je de deur niet uit”, zegt Vreeke.

LantarenVenster beoogt dan ook vooral een culturele uitgaansgelegenheid en ontmoetingsplaats te zijn. „Een plek waar mensen ook terecht kunnen voor een kop koffie met een krantje of een goede maaltijd met een glas wijn.” Het café-restaurant beschikt over een terras, pal aan de Rijnhaven. Film en jazz zijn en blijven weliswaar de pijlers van ‘het multifunctionele filmtheater’, maar met de omliggende instellingen als het Fotomuseum wordt „nadrukkelijk de samenwerking gezocht”, zegt Vreeke.

De opzet en de inrichting van LantarenVenster passen in een trend. Ook filmtheaters als Filmhuis Den Haag, LUX in Nijmegen en Filmhuis Bussum sloegen de laatste jaren de vleugels uit; in de strijd om de gunst van de kritische bezoeker kozen ook zij voor een verhuizing en een verbreding van het culturele aanbod. „Met alleen een goede, experimentele film red je het tegenwoordig niet meer”, zegt Vreeke. „Wat voor ons geldt, geldt ook voor de collega’s elders in Nederland: onze doelgroep is veeleisend. Men is best bereid de portemonnee te trekken, maar dan moet alles – en dus niet alleen de film of het concert – piekfijn in orde zijn.”

Alleen dan is het publiek bereid om het voetspoor van het kunstpodium te volgen en de Erasmusbrug over te gaan. Voor veel Rotterdammers die op de noordoever wonen, vormt ‘De Zwaan’ zowel letterlijk als figuurlijk een fysieke hindernis.

Vreeke weet het, maar heeft vertrouwen. In het eerste weekeinde trok LantarenVenster circa vierduizend bezoekers; tweemaal zoveel als waarop was gerekend. Het bestuur mikt komend jaar op 100.000 bezoekers, oplopend naar 160.000 in 2013. Vreeke: „We leggen de lat hoog, maar we bieden dan ook wat.”

Het programma van LantarenVenster is te vinden op www.lantarenvenster.nl