Heliumballon brengt satelliet naar de aarde

Oude satellieten zijn een bron van gevaarlijk ruimtepuin. Om ze snel op te ruimen kan je er een ballon aanhangen.

Een Californisch ruimtevaartbedrijf heeft een originele oplossing bedacht voor het probleem van ruimtepuin. Afgedankte satellieten kunnen versneld terugvallen naar de aarde met behulp van een remballon.

Rond de aarde cirkelen ontelbare kunstmatige objecten. Zo’n 20.000 stuks zijn groter dan 10 cm en kunnen met radar worden gevolgd. 90 procent bestaat uit afgedankte satellieten, onderdelen van lanceerraketten en andere brokstukken. Een botsing tussen een communicatiesatelliet en een oude Russische kunstmaan leverde begin 2009 meer dan 500 nieuwe scherven op. Kleinere fragmenten zijn vele malen groter in aantal en óók gevaarlijk. Een verfschilfer met een snelheid van enkele kilometers per seconde kan een ruimtepak doorboren.

Je kunt de ruimte niet stofzuigen. Daarom is preventie voorlopig de beste maatregel. Een mogelijkheid is satellieten aan het einde van hun levensduur naar een ongevaarlijke ‘kerkhofbaan’ te sturen of ze versneld te laten terugvallen naar de aarde. Voor beide is brandstof nodig. Global Aerospace Corporation in Altadena, California heeft een ander voorstel. Nieuwe satellieten kunnen worden uitgerust met een opgevouwen ballon, die wordt opgeblazen wanneer de satelliet niet meer bruikbaar is. De ballon zou 100 meter groot worden en werken als een remparachute. Zelfs op een hoogte tussen de 500 en 1000 km, waar de uitvinding voor bedoeld is, zijn ijle resten van de dampkring te vinden. Deze zorgen ervoor dat een satelliet sowieso na een paar eeuwen vanzelf terugvalt. De ballon zou dat kunnen bekorten tot een paar maanden. Het remeffect kan worden versterkt door met het uitwerpen van de ballon te wachten tot een periode van maximale zonneactiviteit. De atmosfeer zwelt dan iets op en de remwerking is groter.

Global Aerospace heeft het idee geoctrooieerd en denkt dat het de vorm kan krijgen van een middelgrote koffer die aan een satelliet wordt geschroefd. Het materiaal van de ballon zou flinterdunne kunststof zijn – denk aan het plastic van een boterhamzakje. Het geheel weegt 37 kilo, inclusief gaspatroon. De ballon zou zelf door zijn afmetingen een makkelijk slachtoffer zijn van rondvliegend gruis, maar in het luchtledige kun je een ballon opblazen met maar heel weinig gas. Kleine lekkages zijn op te vangen met reservegas.

Opmerkelijk genoeg is ook voor dit doel helium de beste keuze. Alleen waterstofgas is nog lichter, maar dat is brandbaar.

Global Aerospace ziet ook mogelijkheden om al afgedankte satellieten te enteren en van een ballon te voorzien, bij wijze van opruimactie. Maar dit valt onder reclamepraat: zoiets wordt veel te duur. Preventie blijft de beste strategie.

Herbert Blankesteijn