Groei van illegale immigratie Griekenland is relatief

Via de rivier de Evros, op de Grieks-Turkse grens, komen de meeste illegalen de EU binnen. Een speciale Europese missie moet het ‘lek’ helpen dichten. Grieken en Turken zijn kritisch. Nu iedereen kijkt, zoeken smokkelaars alweer nieuwe wegen.

Griekenland is met afstand de grootste toegangspoort voor illegale immigranten naar Europa. Ruim 36.000 migranten kwamen in de eerste helft van dit jaar over land en over zee Griekenland binnen, wat volgens EU-grensbewakingsagentschap Frontex neerkomt op maar liefst 90 procent van alle illegalen die in deze periode de EU binnenkwamen. Vorig jaar was Griekenland nog goed voor ‘slechts’ 75 procent van de totale instroom in de EU. En in 2008 voor 50 procent.

In absolute zin trok Griekenland de afgelopen jaren al de meeste illegale immigranten aan. Dat het land ook een steeds groter percentage van de totale Europese instroom voor zijn rekening neemt, is echter relatief.

De totale illegale immigratie naar Europa is de laatste paar jaar fors is afgenomen, waardoor het Griekse aandeel automatisch groter is geworden.

Vorig jaar werden langs de Europese buitengrenzen in totaal 106.000 illegalen onderschept, blijkt uit cijfers van Frontex. Dat was eenderde minder dan in 2008. Experts verklaren de geringere toestroom door de recessie in Europa (minder werkgelegenheid) en strengere bewaking op verschillende grenslocaties.

Griekenland zelf lijkt dit jaar niet veel meer illegalen binnen te krijgen dan vorig jaar, ook al wekken de televisiebeelden van migranten langs de grensrivier de Evros nu misschien een andere indruk. De immigratiestroom verschuift van zee naar land, maar getalsmatig blijft ze gelijk. In de eerste zes maanden van dit jaar kwamen meer dan 30.000 migranten Griekenland binnen via de landgrens met Turkije. In heel 2009 staken 48.000 migranten illegaal deze grens over. Dit jaar zijn het er daar dus verhoudingsgewijs meer. Maar terwijl in de eerste helft van vorig jaar nog 15.000 migranten over zee naar Griekenland kwamen, waren dat er dit jaar 5.000. De Egeïsche Zee wordt al maanden strenger bewaakt.

Dat Griekenland nu pas vol in de schijnwerpers staat, komt mede doordat de aandacht de afgelopen jaren vooral uitging naar andere plekken in Zuid-Europa waar veel illegale migranten aankwamen, op vaak dramatische wijze bovendien. In 2005 bestormden Afrikanen de metershoge hekken rond Ceuta en Melilla, de Spaanse enclaves in Marokko. In 2006 spoelden meer dan 31.000 Afrikanen in houten vissersboten aan op de Canarische Eilanden. In 2007 en 2008 trokken het Italiaanse eiland Lampedusa en het met zijn slechts 400.000 inwoners verhoudingsgewijs zwaar belaste Malta de grootste aandacht als springplank, voor migranten vanuit Libië.

De zeeroutes naar Spanje, Italië en Malta zijn inmiddels goeddeels afgegrendeld. Televisiebeelden van gammele bootjes bomvol migranten zijn er nauwelijks meer. En dus komt Griekenland als laatste toegangspoort automatisch in beeld.

De zeer scherpe afname van de illegale migratie naar Spanje, Italië en Malta is een gevolg van nauwe samenwerking met vertreklanden in Afrika. Spanje heeft, in ruil voor financiële steun, het recht bedongen om migranten te onderscheppen in de territoriale wateren van Senegal en Mauretanië en ze meteen terug te sturen. Vanuit Senegal en Mauretanië vertrokken altijd de meeste migranten. Italië heeft met Libië een akkoord bereikt waardoor het onderschepte migranten linea recta kan terugsturen. Malta, waar migranten onderweg naar Italië soms per ongeluk belanden, profiteert mee.

Met name de Italiaanse praktijk heeft felle kritiek heeft losgemaakt omdat migranten het internationaal vastgelegde recht op een asielprocedure zou worden ontzegd en omdat Libië bekendstaat om zijn mensenrechtenschendingen. Maar de Italiaanse aanpak is wél uiterst effectief.

Griekenland heeft op dit cruciale punt een slechtere uitgangspositie. Door de beladen relatie met Turkije is het voor Athene veel moeilijker om een bilateraal akkoord te bereiken over grensbewaking en het terugsturen van onderschepte illegalen.