Dit is hét moment voor een centrale

Nutsbedrijf Delta heeft een partner gevonden voor de bouw van een nieuwe kerncentrale. En het heeft het kabinet-Rutte mee. Toch zijn er nog hobbels.

Het vorige kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie wilde geen beslissing nemen over de bouw van nieuwe kerncentrales, maar het net geïnstalleerde kabinet Rutte (VVD en CDA) heeft in zijn regeerakkoord laten weten groot voorstander te zijn van kernenergie.

En prompt kondigt het Zeeuwse nutsbedrijf Delta aan een partner te hebben gevonden voor de bouw van zijn nieuwe kerncentrale, die in Borssele moet komen, vlakbij de huidige kerncentrale. Delta maakte vorig jaar al bekend een nieuwe kerncentrale te willen bouwen, en is toen ook de vergunningsprocedure gestart. Maar het was van begin af aan duidelijk dat het Zeeuwse bedrijf deze centrale, die naar schatting 4 tot 5 miljard euro gaat kosten, nooit alleen zou kunnen financieren, en dat het op zoek was naar een kapitaalkrachtige partner. Gisteren werd die bekendgemaakt: het Franse staatsbedrijf EdF, de grootste exploitant van kernenergie ter wereld.

Delta en EdF geven het nieuwe kabinet daarmee meteen aan het begin van de regeerperiode een signaal: de financiering van de nieuwe kerncentrale is zo goed als geregeld, de zet is nu aan de overheid om de ingewikkelde en uitgebreide vergunningsprocedure te stroomlijnen. Delta hoopt de nieuwe centrale in 2018 in gebruik te kunnen nemen.

Toevallig of niet, gisteren plaatste werkgeversorganisatie VNO-NCW een filmpje op zijn website waarin energiemedewerker Frits de Groot ervoor pleit dat de overheid nog deze kabinetsperiode alle vergunningen probeert rond te krijgen voor de bouw van een of meerdere kerncentrales. „We zitten te springen om kerncentrales”, zegt hij. Naast Delta wil ook het bedrijf Energy Resources Holding (ERH) uit Den Bosch een kerncentrale gaan bouwen, eveneens in Borssele.

VNO-NCW pleit al jaren voor kernenergie. Het moet de industrie voorzien van goedkope stroom, en zo de internationale concurrentiepositie verstevigen. Adviesbureau Roland Berger becijferde eerder dit jaar dat de Nederlandse industrie relatief duur uit is wegens het hoge aantal gasgestookte centrales. In landen als Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië, die meer kernenergie hebben, is de elektriciteit goedkoper, volgens het adviesbureau. In Nederland zijn hierdoor met name producenten van zink, koper, aluminium en kunststoffen in het nadeel. Daar bepaalt elektriciteit een kwart tot de helft van de kosten. Volgens Roland Berger zijn er de afgelopen drie jaar 1.500 banen verdwenen door de hoge stroomkosten, met name bij producenten van aluminium en glasvezel.

Politiek gezien hebben VNO-NCW en energiebedrijf Delta de wind mee. Als er een moment is om nieuwe kerncentrales gebouwd te krijgen, is het wel nu.

Het kabinet is al bezig met stroomlijning. Het dossier kernenergie lag altijd bij het ministerie van Milieu – dat inmiddels is samengevoegd met Verkeer en Waterstaat. Maar vanaf morgen ligt de verantwoordelijkheid voor dit dossier bij Economische Zaken, die het energiebeleid uitzet. De huidige minister daar, Maxime Verhagen (CDA), is een uitgesproken voorstander van kernenergie.

Het ministerie van Milieu is nooit een groot voorstander geweest van kernenergie. In een onlangs uitgelekte interne notitie worden grote vraagtekens gesteld bij de haalbaarheid van Delta’s plannen. Als de centrale er al komt, zou die op zijn vroegst in 2022 in gebruik kunnen worden genomen, stelt de notitie.

Inmiddels slijpen de tegenstanders van kernenergie hun messen. Gisteren kondigden vier organisaties, waaronder Greenpeace en de Zeeuwse Milieufederatie, aan hun krachten te gaan bundelen. „Wij gaan op alle mogelijke manieren inspraak organiseren”, zegt directeur Peer de Rijk van anti-kernenergie-club Wise desgevraagd.

De planning van Delta is ambitieus. In de buurt van Borssele staan voor 2013 al twee nieuwe gascentrales (in Terneuzen) en een nieuwe kolencentrale (in de Sloehaven) gepland. Netbeheerder TenneT is bezig het hoogspanningsnet bij Borssele te verzwaren, om straks ook de stroom van de nieuwe centrales weggewerkt te krijgen. Er is daarbij nog geen rekening gehouden met een nieuwe kerncentrale. Laat staan twee, als ook de plannen van ERH doorgaan. Daarvoor zal het elektriciteitsnet opnieuw moeten worden aangepast. Of dat voor 2018 lukt, is maar de vraag.

Ook over de precieze aard van de deal tussen Delta en EdF blijven veel vragen. EdF betaalt maximaal de helft van het investeringsbedrag, zo maakte het bekend. Waar haalt Delta die andere miljarden vandaan? En gaan de partners een beroep doen op de Nederlandse staat voor financiële garanties, mochten de kosten toch veel hoger uitpakken dan verwacht, zoals het geval is bij de kerncentrale die in Finland wordt gebouwd. Door technische tegenvallers ligt de bouw daar drie jaar achter op schema en zijn de kosten verdubbeld.

Of kloppen Delta en EdF voor die garanties aan bij de Franse staat, die het nieuwste type kerncentrale van het Franse bedrijf Areva, actief promoot.

Er is nog een probleem. Directeur Piet Müskens van de nucleaire toezichthouder KFD, waarschuwde vorig jaar in deze krant voor de vergrijzing van zijn dienst. Als in Nederland een nieuwe kerncentrale komt, heeft hij zeker twintig nieuwe mensen nodig, om de vergunningen en de toegepaste technologie te beoordelen. Volgens hem kampen ook de reactorbouwers met een personeelstekort.

De Groot van VNO-NCW geeft de overheid alvast een advies: „Laten we ambtenaren nu al op een masterclass kernenergie sturen.”