Dissidenten in vele soorten en maten

Harry Mulisch siert deze week postuum de covers van Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer. Ook in de andere bladen staan veel goed geschreven lofredes, maar er zijn ook afwijkende geluiden. Het verst gaat columnist Bart Jan Spruyt in Elsevier. Hij noemt Mulisch „de belichaming van een falende naoorlogse culturele elite” en denkt dat De ontdekking van de hemel („die aaneenschakeling van rare mythes en onwaarschijnlijke avonturen”) alleen geprezen kan worden door mensen die het boek niet gelezen hebben.

Er staan meer tamelijk ongerijmde meningen van dissidenten in de bladen. Zo poseert „de zes en zeventigste stem in de coalitie” Hero Brinkman (PVV) met bijl en grimas voor de foto bij een interview in Vrij Nederland. Hij preludeert op het eventueel wegvallen van zijn politiek leider: „Ik vind het leven van Geert belangrijk, maar ook het voortbestaan van de PVV.” Dus kondigt hij weer een discussie aan over democratisering van de partij, zonder veel uitzicht op succes: „Want laten we wel zijn: in de structuur van de PVV betekent het nogal wat als je Hero Brinkman gaat steunen.”

Voorts suggereert hij geheimzinnig dat de aanval op zijn plannen door fractiegenoot Martin Bosma mede tot doel had om het CDA te bewegen niet met de PVV in zee te gaan. Maar waarom zouden Wilders en Bosma dat willen? „Dat kan ik niet zeggen, want dan zou ik meningen openbaar maken die bij ons in de fractiekamer geuit zijn.”

Nog zo’n brisant interview staat in Elsevier. Hugo Camps sprak met de Groningse burgemeester en koningshuisdeskundige Peter Rehwinkel (PvdA). Die noemt Mark Rutte (VVD) ook zijn premier en onthult dat hij het platte partijbelang achter zich heeft gelaten: „Tijdens de laatste verkiezingscampagne is mij in partijkringen letterlijk gezegd dat ik veel kritischer moest zijn over het feit dat we een ongetrouwde premier zouden krijgen. Zo armoedig wil ik mij niet verliezen in de politiek.” Voorts voorspelt Rehwinkel dat het voor zowel de monarchie als de sociaal-democratie to be or not to be wordt. En verwijt hij zijn eigen partij gebrek aan belangstelling voor emancipatie: „Nog steeds komt een openlijke homo niet hoog op de kieslijst. Dat vinden ze bij de PvdA niet belangrijk. Anders dan bij het CDA.”

Elsevier verbaast zich verder over de kille ontvangst in de pers van staatssecretaris Ben Knapen (CDA): „Het valt ook niet mee als een oud-collega er na een wanprestatie met 1,5 miljoen euro vandoor gaat.” Het artikel concludeert dat Knapen een internationaal georiënteerde intellectueel is van wie Rutte veel baat kan hebben: „Eindelijk is Knapen aangekomen waar hij altijd wilde zijn: in het centrum van de macht.”