Ambtenaar verliest beschermde status

CDA en D66 willen de speciale positie van ambtenaren gelijktrekken met die van werknemers.

„Het stoffige imago van de overheid verdwijnt.”

Ambtenaren verliezen hun speciale ontslagbescherming. Hun rechtspositie wordt per 1 januari 2015 gelijkgetrokken met die van gewone werknemers. Dat staat in een gezamenlijk wetsvoorstel dat CDA en D66 gisteren hebben ingediend en dat naar verwachting steun heeft van een meerderheid in de Tweede Kamer. Ook het nieuwe kabinet is er voorstander van om het ambtenarenrecht gelijk te trekken met het arbeidsrecht.

Het initiatiefwetsvoorstel van de parlementariërs Eddy van Hijum (CDA) en Fatma Koser Kaya (D66) komt aan de vooravond van een grote sanering van het ambtenarenapparaat. Om de geraamde bezuinigingen te realiseren moeten volgens het CPB in de komende kabinetsperiode circa 100.000 banen worden geschrapt.

Ambtenaren hebben ooit een speciale status gekregen om hen te beschermen tegen politieke willekeur. De gedachte hierachter is dat zij ongelijkwaardig zijn bij het aangaan van een contract met de overheid. Volgens Koser Kaya en Van Hijum is de rechtspositie van ambtenaren nu goed geregeld. De argumenten om de bijzondere positie van ambtenaren te verdedigen, zijn achterhaald.

Tweede-Kamerlid Fatma Koser Kaya (D66), van origine arbeidsjurist, was al bezig met dit wetsvoorstel voordat sprake was van grootscheepse ontslagen. „Dit is een principiële zaak. De rechten van ambtenaren en werknemers moeten worden gelijkgesteld. Ik heb al in 2005, vlak na mijn aantreden in de Kamer, een motie ingediend om geen uitzondering te maken voor ambtenaren als het gaat om hun arbeidsrechtelijke positie. Die motie kreeg voldoende steun in de Tweede Kamer.”

Ambtenaren vallen nu, dankzij hun ambtelijke status, onder het bestuursrecht. „Dat levert complicaties op, bijvoorbeeld als het om het aanvechten van ontslag gaat. Ontslagprocedures duren langer en kosten bij ambtenaren meer dan bij gewone werknemers. Laatst kwam ik iemand tegen die al negen jaar in een procedure zit. De zaak wordt nu pas inhoudelijk behandeld. Werkgever en werknemers zijn daar niet bij gebaat. De procedurekosten van een ontslag van een ambtenaar kost gemiddeld 33.000 euro tegen 17.000 euro bij een gewone werknemer. Dat moet je niet willen.”

Koser Kaya hoopt met het wetsvoorstel ook te bereiken dat werknemers gemakkelijker overstappen van de overheid naar het bedrijfsleven en andersom. „Die doorstroming en dynamiek is belangrijk. Wij merken ook dat jonge ambtenaren hier enthousiast van worden. Beeldvorming speelt zeker een rol. Het stoffige imago van de overheid verdwijnt eerder met deze modernisering.”