Vier jaar celstraf geëist in fraudezaak BKVB

Tegen het voormalige hoofd financiën van het Fonds BKVB is vier jaar gevangenisstraf geëist. In totaal wist hij sinds 21 september 2007 meer dan 15 miljoen euro te verduisteren. Interne controles en accountants brachten al die tijd niets aan het licht. Medewerkers van de banken van het fonds, ABN Amro en ING stelden wel eens vragen, maar K. kwam met alles weg. Pas in maart 2009 kwam uit dat hij niet gewoon een beetje ‘slordig’ was.

Dat bleek vanmorgen in Amsterdam tijdens de eerste zitting van de rechtszaak tegen Clemens K. De verdachte was daarbij zelf afwezig. Hij is voortvluchtig en verblijft mogelijk in Thailand. Nederland heeft geen aanhoudingsverzoek gedaan, omdat de rechten van verdachten in Thailand onvoldoende gewaarborgd zijn.

Zowel aan de kant van het Fonds, als aan de kant van de banken blijken grote fouten te zijn gemaakt. Afschriften van transacties, die bij het fonds door medewerkers moesten worden gecontroleerd, ontbraken, maar daar werd weinig aandacht aan besteed. Een medewerker heeft wel eens doorgevraagd bij K., maar toen die verzekerde dat alles in orde was, heeft ze het incident niet gemeld bij directeur Lex ter Braak. Tegen een vriendin zei Clemens K. dat zijn werkgever te beroerd was om zijn boekhouding te controleren, zo blijkt uit het politiedossier.

Als een bank wel eens vragen had over de grote transacties die K. overboekte (twee miljoen naar een bank in Limburg bijvoorbeeld), belde de accountmanager met K., die hem dan kon verzekeren dat het klopte. Soms drong een accountmanager aan op een handtekening van de directeur van het fonds Lex ter Braak, maar dan zei K. dat die ziek was. Eén bankmedewerker merkt op dat hij al zo lang zakelijk met K. werkte dat hij verder geen onraad rook, en liet de transactie ook zonder handtekening van Ter Braak passeren. Een ander heeft K. aangeboden het maximale bedrag dat hem toegestaan was in één keer over te maken, te vergroten. K. hoefde alleen maar even langs te komen om een brief te ondertekenen. K. verzocht ABN Amro op zeker moment geen afschriften meer te sturen, maar ook dit wekt geen argwaan.

Wel benadrukt de woordvoerder dat K. in de acht jaar dat hij bij het fonds werkte, nooit reden had gegeven tot achterdocht. Ook niet bij de accountants van Ernst & Young die de jaarrekening controleerden en tussentijds de rechtmatigheid en doelmatigheid van K.’s transacties bekeken. „Er was nooit enige reden tot twijfel.”

Bij de jaarrekening van 2008 zou de fraude uitkomen. Dat wist K. Zover liet hij het niet komen.

Bij het Fonds constateerden collega’s achteraf weinig zicht te hebben gehad op de werkzaamheden van K. Hij hield geen agenda bij. Niemand heeft doorgehad dat hij al sinds januari 2009 elke dag 2500 euro pinde van de rekening van het Fonds, 1000 van de rekening van ABN, en 1500 van de ING-rekening. Een fondsmedewerker zegt in het dossier: „K. had vrij spel, want er was niemand die hem controleerde.”

Tussen oktober 2008 en maart 2009 sluisde K. in ruim driehonderd transacties van elk 50.000 euro – het maximale bedrag dat hij in één keer kon overboeken – in totaal 15.856.990,02 euro van het kunstfonds naar bankrekeningen van malafide handlangers in onder meer Limburg, Oostenrijk, Letland en Estland. Zijn twee Thaise vriendinnen ontvingen elk rond de vier ton, ook stortte hij enkele tonnen op zijn eigen rekening.

K.’s fraude kwam aan het licht toen hij tussen 25 februari en 2 maart 2009 vanaf verschillende rekeningen van het fonds ruim tien miljoen euro overmaakte aan een Oostenrijkse beheerder, bestemd voor de niet-bestaande European School of Arts. Toen verdachte figuren zich meldden bij de kleine Raiffeisen Bank in het Tiroler dorp Waidring, om 4,5 ton euro contant op te nemen, werden die aangehouden en werd de rekening bevroren. K. probeerde de blokkade met de vervalste handtekening van fondsdirecteur Lex ter Braak nog aangedaan te maken, maar tevergeefs. Op 3 maart meldde hij zich ziek, twee dagen later was hij verdwenen.

Toen de politie in het huis van K. een kijkje nam, lag daar nog een hamburger met een hap eruit op tafel. Bij huiszoeking werd de agenda van zijn oudste zoon gevonden. Hij schreef daarin: „Dit is waarschijnlijk de laatste week school en de laatste week Nederland voor mij. We gaan zwerven en reizen. Mijn vader kan nooit meer terug, want als hij dat doet kan hij meteen door naar de bak.” Op een briefje van klasgenoot Bianca staat: „We zullen je missen hoor, rijke stinkerd.”

Het Oostenrijkse geld is terug bij het kunstfonds. Dat geldt ook voor de twee miljoen die K. op 9 februari overmaakte aan Kerkradenaar Albert de W., die nog geldt als verdachte. Twaalf miljoen van het verduisterde geld is daarmee terecht; 3.859.366 euro is nog zoek. Ook bij kunstinstelling SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte), waar K. eveneens een financiële functie had, is geld ontvreemd: 434.449 euro in totaal.