Roma terug in Franse bossen

De Roma zijn massaal het land uitgezet en uit de Franse nieuwskolommen verdwenen.

Maar ze komen terug. In de bossen nabij Parijs bouwen ze hun kampement weer op.

Illegaal Roma-kamp in een park bij Lille, in Noord-Frankrijk. Foto AFP A girl holds a doll under a tent on September 8, 2010 at an illegal camp in a park where Roma migrants live in Lille, northern France. The European parliament adopted on September 9, 2010 a resolution demanding France "immediately suspend" the expulsion of Roma migrants. France has deported almost 1,000 Roma migrants to Bulgaria and Romania since President Sarkozy's government launched a high-profile security crackdown in July 2010. AFP PHOTO DENIS CHARLET AFP

Vlak buiten Parijs ligt Château de Vincennes, een indrukwekkend, ommuurd complex met een middeleeuwse donjon, een toren, en een classicistische uitbreiding uit de tijd van Lodewijk XIV.

Honderd meter verderop, aan de rand van het Vincennes-bos, staan ongeveer vijftien hutjes, gemaakt van stukken plastic, touwen, matrassen en planken. Twee jonge vrouwen komen aangelopen met gesprokkeld hout. Een vuur brandt. Ongewassen kinderen spelen buiten. Het is een kleine nederzetting van Roma.

De Roma zijn, na de ophef van afgelopen zomer, grotendeels uit de Franse krantenkolommen verdwenen. In juli, augustus en september ontmantelde de regering onder grote mediabelangstelling bijna driehonderd illegale Roma-kampen. De bewoners werden vrijwel allemaal uitgezet.

Maar op straat, in parken en in het openbaar vervoer in en rond Parijs zie je de Roma nog overal.

De uitzettingen vinden al enkele jaren plaats, zonder dat daar veel media-aandacht voor was. Zo werden vorig jaar tienduizend Roemeense en Bulgaarse staatsburgers – vrijwel allemaal Roma – uitgezet. Voor 2010 stond de teller in oktober al op 9.631, vertelt Clotilde Larrose, woordvoerder van de Franse minister van Immigratie Eric Besson.

De meeste Roma maken gebruik van een vrijwillige vertrekregeling; ze krijgen elk 300 euro mee. Hun vliegticket, een enkele reis Parijs-Boekarest, wordt betaald.

Maar na het incasseren van de 300 euro keren veel Roma gewoon weer terug naar Frankrijk.

Ook een paar bewoners van de krotten in Vincennes kregen de vertrekbonus. „Sarkozy goed, 300 euro”, roept een goedlachse oude vrouw met maar een paar tanden. De bewoners van het krottenwijkje spreken gebrekkig Frans.

„Eén keer vliegtuig Parijs-Roemenië, één keer bus Roemenië-Parijs”, zegt Vilian Aros (33). „In Roemenië is er geen geld, geen werk”, zegt hij. „En in Roemenië zijn de mensen slecht tegen ons.”

In Frankrijk heeft hij ook geen baan, maar „Frankrijk is een goed land”. De Roma in Vincennes verdienen geld met bedelen – af en toe vertrekt er een vrouw met een kinderwagen richting metro – en ze graaien in prullenbakken. „Frankrijk veel prullenbakken”, zegt de oude vrouw. Dat de Roma hier met hun kinderen in een krottenwijk zonder enige voorzieningen moeten wonen, nemen ze op de koop toe.

Larrose zegt dat de regering „niet veel kan doen” aan het feit dat veel uitgezette Roma terugkeren naar Frankrijk. „Er is vrij verkeer van personen in de Europese Unie.” Cijfers over het aantal Roma dat na uitzetting terugkomt zijn niet beschikbaar, zegt Larrose. Met behulp van biometrische data probeert de Franse overheid wel te voorkomen dat één persoon meerdere keren aanspraak maakt op de vertrekbonus.

Gheorghe Sandu (44) toont zijn busticket. Hij is pas net in Frankrijk gearriveerd. Op het ticket staat: Ploiesti-Parijs, 22-10-2010, 70 euro. Aanzienlijk minder dan de 300 euro vertrekpremie.

Sandu drinkt bier uit een halve literblik. „Kijk, daar woon ik”, zegt hij. Hij wijst op het pad naar zijn hutje dat hij heeft vrijgemaakt. Naast het pad liggen uitwerpselen. In het hutje ligt een oude matras met dekens eroverheen. Sandu spreekt een paar woorden Italiaans. Hij werkte twee jaar als stratenmaker in Vicenza en Carrara, zegt hij.

Nicola Iodice, hulpverlener van Emmaüs, een organisatie voor daklozen, komt het kamp inspecteren. „De Roma reizen sowieso soms heen en weer naar familie in Roemenië”, zegt hij. „Als ze dan 300 euro meekrijgen, geven ze dat aan familieleden.”

Iodice is gearriveerd bij het kamp onder politiebegeleiding. „Vorige keer begonnen ze te vechten”, zegt de hulpverlener. De hutjes staan er sinds enkele weken, vertelt hij. „De meesten van deze mensen zijn afkomstig uit een kraakpand in Montreuil, hier vlak in de buurt, dat is ontruimd.” In het begin woonden er vijftien mensen, nu is het aantal bewoners gestegen tot 45. „Steeds komen er mensen bij”, aldus Iodice.

Emmaüs probeert de gezinnen met kinderen in hotels ondergebracht te krijgen. „De toestand hier is heel erg. Maar het probleem is dat ze bij elkaar willen wonen”, zegt Iodice. „We hebben al eens families in zo’n Formule 1-hotel gezet, maar dat ging niet. Ze kwamen gewoon terug in het kamp.”

Bekijk een reportage over Roma die terugkeren naar Frankrijk via nrcnext.nl/links