Vrouw neemt stokje van Lula over

Dilma Rousseff is de protégé van de zeer populaire, vertrekkende president Lula.

Zij zegt diens sociale beleid te willen voortzetten. Critici noemen haar zijn marionet.

De nieuwe president van Brazilië, Dilma Rousseff (rechts), krijgt een zoen van haar voorganger, Lula da Silva. Foto AP In this photo provided by Brazil's Presidency, Brazil's President Luiz Inacio Lula da Silva, left, kisses Brazil's newly elected leader Dilma Rousseff, at the Alvorada palace, in Brasilia, Brazil, Monday, Nov. 1, 2010. (AP Photo/Brazil's Presidency, Ricardo Stuckert) NO SALES AP

Brazilië, een van de opkomende grootmachten, krijgt zijn eerste vrouwelijke president. De 62-jarige Dilma Rousseff, de kandidaat van de regerende Arbeiderspartij (PT), won zondag ruimschoots de verkiezingen in het op vier na grootste land ter wereld, dat bijna de helft van Zuid-Amerika beslaat.

Met Rousseff, protégé van scheidend president Lula da Silva, hebben de Brazilianen gekozen voor continuïteit. Een stem voor haar was zondag vooral een stem op Lula, die nog altijd zeer populair is wegens zijn sociale beleid, waarmee miljoenen uit de armoede zijn gehaald. Het liefst hadden de Brazilianen hem opnieuw gekozen, maar de grondwet verbiedt Lula een derde termijn.

Latijns-Amerika lijkt met weer een vrouw als president het voorbeeld te geven aan de wereld. In 2007 hebben de Argentijnen Cristina Férnandez Kirchner gekozen als president, terwijl dit jaar Costa Rica een vrouwelijk staatshoofd kreeg. In Chili is in maart president Michele Bachelet afgetreden.

Rousseff was voorheen chef van de Casa Civil (een superministerie), het hoogste ambt na het presidentschap. Sinds zij die functie bekleedde, vanaf 2005, geldt zij als rechterhand van Lula.

Haar verleden is kleurrijk: tijdens de militaire dictatuur (1964-1985) was ze lid van een marxistische verzetsgroep. Ze werd, toen ze enkele jaren vastzat, gemarteld door militairen.

Of Rousseff ook echt een keuze voor continuïteit is, is nog de vraag. Critici wijzen erop dat het sociale beleid van haar voorganger niet vol te houden is. Rouseff zelf zei eerder dat het werk van Lula zou worden voortgezet als zij gekozen werd, met nadruk op thema’s als armoedebestrijding en (stabiele) economische groei. Daarbij kreeg zij openlijk steun van Lula, die Rousseff al in 2008 had aangewezen als zijn opvolger.

Voor haar tegenstanders was dat reden haar te diskwalificeren als marionet van Lula. Eenmaal aan de macht zou ze altijd in zijn schaduw blijven opereren. Maar volgens politicoloog Fernanda Feitosa is dat onzin. Rousseff is volgens haar een sterke vrouw „die zelf beslissingen neemt en die carrière heeft gemaakt zonder hulp van een politieke clan of familie, zoals hier gebruikelijk is.”

Rousseau verschilt veel van haar beschermheer. Lula spreekt vanwege zijn verleden als fabrieksarbeider die nooit de middelbare school afmaakte tot de verbeelding van vooral de armere Brazilianen. Rousseffs vader was een Bulgaarse immigrant die in de jaren twintig Bulgarije moest ontvluchten vanwege betrokkenheid bij de Communistische Partij. In Brazilië werd hij een succesrijk zakenman.

Dilma Rousseff studeerde economie. Van haar vader heeft zij een grote liefde voor het lezen van literatuur en non-fictie meegekregen – iets waar de anti-intellectueel Lula juist een hekel aan heeft.

Volgens socioloog Maria Lucia Silva zal Rousseff straks haar eigen stempel drukken op de regering. Toch zal Lula haar grote leermeester blijven, mede dankzij diens bemoeienissen met haar kandidatuur.

Voordat zij officieel kandidaat was, kende vrijwel niemand Rousseff. Maar nadat Lula haar nadrukkelijk begon aan te prijzen als zijn opvolger, veranderde dat snel.