Verkiezingsgids

Vooral de Senaatsverkiezing van vandaag wordt spannend.

In veel staten gaat het nek-aan-nek tussen Republikeinse en Democratische kandidaten.

Bij de verkiezingen vandaag kiest Amerika nieuwe Congresleden en gouverneurs. Het Congres bestaat uit het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Alle 435 leden van het Huis worden om de twee jaar gekozen. Van de honderd leden van de Senaat (zittingstermijn zes jaar) wijzen de kiezers 33 nieuwe leden aan. Ook worden in 39 staten nieuwe gouverneurs gekozen. Verder is er een aantal referenda, zoals de vraag of Californië marihuana legaliseert.

Peilingen wijzen erop dat de strijd om het Huis van Afgevaardigden niet spannend wordt: normaal gesproken winnen de Republikeinen ruim. Het gevecht om de Senaat – die onder meer leden van het Hooggerechtshof benoemt – belooft daarentegen een nagelbijter te worden.

In het Huis van Afgevaardigden moet een partij minimaal 218 zetels hebben voor de meerderheid. Op dit moment hebben de Democraten 255 leden, de Republikeinen 180. Nagenoeg alle peilingen komen uit op een winst van minimaal 50 zetels voor Republikeinen, terwijl ze aan 39 zetels genoeg zouden hebben.

In de Senaat zijn 51 zetels nodig voor een meerderheid. Nu bezetten Democraten 59 zetels (inclusief twee onafhankelijke senatoren die met Democraten vergaderen). Republikeinen hebben er 41. Zij moeten dus minimaal tien zetels winnen om in de Senaat de meerderheid te heroveren.

Een eerste indicatie van de uitslag kan iedereen met een internetaansluiting vanaf 22.30 uur vanavond Nederlandse tijd vinden. Rond dat tijdstip publiceren de grote zenders (ABC, CBS, NBC) de eerste resultaten van exitpolls op het internet. Dat zijn lokkertjes. Ze maken bijvoorbeeld bekend hoe vrouwen hebben gestemd. Amerikaanse vrouwen stemmen doorgaans in meerderheid Democratisch.

Als de exitpolls aangeven dat vrouwen deze keer in even grote mate op Democraten als Republikeinen hebben gestemd, staat meteen vast dat Democraten een beroerde avond tegemoet gaan. Exitpolls zijn omstreden. In het verleden, vooral in 2004, waren ze uiterst onbetrouwbaar.

Huis van Afgevaardigden

Het verlies van de Democraten in het Huis ligt een beetje voor de hand. In 2008 werden 39 Democratische afgevaardigden gekozen vanuit een district dat tegelijk McCain boven Obama verkoos. Een groot aantal van deze districten ligt in Indiana en Kentucky, en in grote delen van die staten sluiten de stembussen om 23.00 uur Nederlandse tijd. Als in beide staten de uitslagen goed zijn voor Republikeinen, is het beeld van de avond voor het Huis van Afgevaardigden al zo’n beetje rond. Mocht er twijfel blijven, dan is het verstandig te wachten op de uitslagen in de swingstates Florida (middernacht stembussen dicht) en Ohio (stembussen dicht 00.30 uur). Als die uitslagen binnen zijn, is vermoedelijk wel bekend welke partij de meerderheid in het Huis wint.

Senaat

Van de 33 senatoren die opgaan, zijn er twintig op voorhand zeker van herverkiezing. Dit betekent dat Republikeinen, die tien zetels moeten winnen voor de meerderheid, van de overige dertien races er vier mogen verliezen. Een belangrijke indicatie komt om 00.30 uur als in West Virginia de stembussen sluiten. Het lijkt erop dat de populaire Democraat Joe Manchin daar wint van zijn Tea Party-opponent. De verwachting is ook dat Democraten in Connecticut en Delaware winnen (stembussen dicht om 01.00 uur).

Daarna gaat het om de vierde winnaar die de Democraten nodig hebben voor behoud van hun meerderheid. En die moet komen uit nek-aan-nekraces in Colorado (02.00 uur), Nevada (03.00 uur), Washington State en Californië (beide 04.00 uur). Het is kortom heel goed mogelijk dat de Senaat nog niet is beslist wanneer het in Nederland alweer ochtend is.

Gouverneurs

Bij de strijd om de gouverneurs zijn er twee van bijzonder belang. De eerste is swingstate Ohio omdat daar een Democraat gouverneur is van wie veel wordt verwacht: Ted Strickland, vaak getipt als presidentskandidaat in het post-Obama-tijdperk. In dit economisch zwaar getroffen gebied heeft hij het evenwel moeilijk tegen John Kasich, een ex-Congreslid dat jaren voor FoxNews werkte. Kasich lijkt te gaan winnen. De andere is Californië, waar oud-eBaybaas Meg Whitman 180 miljoen dollar eigen geld heeft geïnvesteerd – een record – om Republikeins gouverneur in een Democratische staat te worden. Peilingen duiden erop dat ze gaat verliezen.

Referenda

In Californië staan ook twee referenda met potentieel verstrekkende gevolgen op het programma. Een is ‘proposition 19’, dat het bezit van en de handel in marihuana wil legaliseren. Voorstanders denken hiermee de drugsoorlog aan de grens met Mexico te verzachten. Peilingen wijzen erop dat het voorstel wordt afgestemd. En de regering-Obama zegt dat ze het federale verbod handhaaft, ongeacht de uitslag. Van belang is ook ‘proposition 23’, dat de klimaatwetgeving van de staat – de meest verstrekkende van het land – wil torpederen. De campagne tegen de wetten is grotendeels betaald door Texaanse oliebedrijven, en dat is in Californië slecht gevallen. Peilingen duiden erop dat de meeste Californiërs de klimaatwetgeving intact zullen laten.