Maar de huizenkoper weet meestal van niets

De meeste consumenten kiezen gewoon uit het hypotheekaanbod.

Adviseurs weten zelf niet eens wat de bank aan kosten in rekening brengt.

Íédereen die de afgelopen twee jaar een nieuwe hypotheek heeft afgesloten of zijn hypotheek heeft laten oversluiten, is de dupe van de te hoge hypotheekrente die Nederlandse banken rekenen. Dat zegt de woordvoerder van de Consumentenbond en zij vertelt ook dat de bond „niet voor niets” al twee jaar bezig is met onderzoek naar de marges op hypotheken.

Nu de Nederlandse Mededingingsautoriteit gisteren heeft bevestigd dat de hypotheekmarges in Nederland flink zijn gestegen, ten opzichte van vorig jaar én ten opzichte van buurlanden, roept de bond de banken dan ook op om de tarieven zo snel mogelijk te verlagen.

Hoewel elke recente huizenkoper te veel voor zijn of haar hypotheek betaalt, soms wel duizenden euro’s per jaar, zijn boze, opgewonden, gedupeerde of geïrriteerde consumenten amper te vinden. Dat blijkt uit een kleine rondgang langs de Vereniging Eigen Huis, de Consumentenbond en hypotheekverstrekkers. „Voor ons is het absoluut een belangrijk punt, maar ik tover de gedupeerden niet uit mijn broekzak”, aldus de woordvoerder van de Consumentenbond.

Of neem hypotheekadviseur Sander van Hamersveld van De Hypotheekplanners in Rotterdam. Hij heeft elke dag minstens één hypotheekgesprek met klanten. Maar nog nooit heeft Van Hamersveld van die klanten een vraag gekregen waarom de rentes in Nederland „zo hoog zijn en of die niet omlaag kunnen”. „Als ik de lijst met mogelijke rentes bij verschillende banken laat zien aan de klant, ja, dan zijn dat gewoon alle mogelijkheden. Als zij een huis willen kopen, moeten ze er gewoon eentje kiezen”, legt hij uit.

Daarnaast zijn veel consumenten eenvoudigweg onwetend. „Ze hebben geen idee dat de rentes in België of Spanje kennelijk lager liggen dan hier”, vertelt Van Hamersveld. En het is niet mogelijk om in het buitenland een hypotheek af te sluiten voor een huis in Nederland. „Het doet er dus voor de klant helemaal niet toe om te weten dat de rentes elders blijkbaar lager liggen.”

De onduidelijkheid voor klanten is ook gelegen in de kostprijs van een hypotheek voor een bank. Hoeveel kost het een bank om bijvoorbeeld één hypotheek te verstrekken? Wat is de bank kwijt aan service, aan mankracht, administratie, en wat levert het de bank precies op? Dat is totaal ondoorzichtig, zegt Bas Millenaar, commercieel directeur van De Hypotheker – „daar schuiven allerlei potjes heen en weer, ik heb daar zelf niet eens zicht op.”

Het is dus zinloos voor de consument om te gaan zeuren dat hij te veel betaalt, want hij weet niet eens hóéveel hij precies te veel betaalt, legt Millenaar uit: „Een prijsgerichte consument kiest dus gewoon voor de bank met de laagste rente, of voor de op één na laagste rente van een bank die iets betere voorwaarden biedt.”

Die kostprijs voor hypotheken zal de komende maanden voor banken waarschijnlijk zelfs nog verder dalen, zegt Millenaar. Als gevolg van de economische crisis betalen vooral banken met een wankele positie nu vaak risicopremies, om zelf elders geld te kunnen lenen. Als hun positie straks weer sterker is, dalen die premies en houden de banken dus meer geld over aan hun afgesloten hypotheken.

Maar het is niet waarschijnlijk dat banken die lagere premies ook gaan doorberekenen aan hun klanten. „Dan stijgen hun marges dus gewoon nog verder. Hoeveel marge ze precies hebben is onbekend, maar het is wel duidelijk dat de banken hier aan de goede kant zitten.”