Gids voor de Amerikaanse verkiezingen

Spannend wordt bij de Amerikaanse verkiezingen vooral of de Democraten hun meerderheid in de Senaat houden. De eerste aanwijzingen komen om half één vannacht.

Bij de Amerikaanse verkiezingen worden vandaag nieuwe Congresleden en gouverneurs gekozen. Het Congres bestaat uit het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Alle 435 leden van het Huis worden om de twee jaar gekozen. Senatoren hebben een zittingstermijn van zes jaar: vandaag mogen de kiezers zich uitspreken over 37 van de honderd zetels in de Senaat.

Ook worden in 39 van de vijftig staten nieuwe gouverneurs gekozen. Verder is er een aantal referenda, zoals over de vraag of Californië marihuana legaliseert.

Peilingen geven aan dat de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden ruimschoots een meerderheid zullen behalen. Het gevecht om de Senaat – die onder meer leden van het Hooggerechtshof benoemt – belooft heel spannend te worden.

In het Huis van Afgevaardigden moet een partij minimaal 218 zetels hebben voor de meerderheid. Op dit moment hebben Democraten 255 zetels, Republikeinen 180. Nagenoeg alle peilingen komen uit op een winst van minimaal 50 zetels voor Republikeinen, terwijl ze aan 39 zetels al genoeg hebben.

In de Senaat zijn 51 zetels nodig voor de meerderheid. Op dit moment bezetten Democraten 59 zetels (inclusief twee onafhankelijke senatoren die met Democraten vergaderen). Republikeinen hebben er 41. Zij moeten dus minimaal tien zetels winnen om in de Senaat de meerderheid te heroveren.

Verkiezingsdag

Een eerste indicatie van de uitslag kan iedereen met een internetaansluiting vanaf 22.30 uur vanavond Nederlandse tijd vinden. Rond dat tijdstip publiceren de grote tv-stations (ABC, CBS, NBC) de eerste resultaten van exitpolls op het internet. Dat zijn lokkertjes. Ze maken bijvoorbeeld bekend hoe vrouwen hebben gestemd. Amerikaanse vrouwen stemmen in meerderheid Democratisch. Als de exitpolls aangeven dat vrouwen deze keer in even grote mate op Democraten als Republikeinen hebben gestemd, staat meteen vast dat Democraten een beroerde avond tegemoet gaan. Exitpolls zijn omstreden. Vooral in 2004, waren ze uiterst onbetrouwbaar.

Huis van Afgevaardigden

Het verlies van Democraten in het Huis ligt een beetje voor de hand. In 2008 werden 39 Democratische afgevaardigden gekozen vanuit een district dat tegelijk McCain boven Obama verkoos. Een groot aantal van deze districten ligt in Indiana en Kentucky, en in grote delen van die staten sluiten de stembussen vanavond om elf uur (Nederlandse tijd). Als in beide staten de uitslagen goed zijn voor Republikeinen, is het beeld van de avond voor het Huis van Afgevaardigden al zo’n beetje rond. Mocht er twijfel blijven, dan is het verstandig te wachten op de uitslagen in de ‘swing states’ Florida (12.00 uur stembussen dicht) en Ohio (stembussen dicht 0.30 uur). Als die uitslagen binnen zijn is vermoedelijk wel bekend welke partij de meerderheid in het Huis heeft.

Senaat

Een belangrijke indicatie voor de uitslag in de Senaat komt om 0.30 uur als in West-Virginia de stembussen sluiten. Het lijkt erop dat de populaire Democraat Joe Manchin daar wint van zijn Tea Party-opponent. De verwachting is ook dat Democraten in Connecticut en Delaware winnen (stembussen dicht 1.00 uur).

Daarna gaat het om de vierde winnaar die Democraten nodig hebben voor behoud van hun meerderheid. En die moet komen uit nek-aan-nek races in Colorado (2.00 uur), Nevada (3.00 uur), de staat Washington en Calfornië (beide 4.00 uur). Het is kortom heel goed mogelijk dat de Senaat nog niet beslist is, waneer het in Nederland alweer ochtend is.

Referenda

In Californië staan twee referenda met potentieel verstrekkende gevolgen op het programma. Een is Proposition 19, die het bezit van en de handel in marihuana legaliseert. Voorstanders denken hiermee de drugsoorlog aan de grens met Mexico te verzachten. Peilingen wijzen erop dat het voorstel wordt weggestemd. En de regering-Obama zegt dat ze het federale verbod handhaaft, ongeacht de uitslag.

Van belang is ook Proposition 23, dat de klimaatwetgeving van de staat – de meest verstrekkende van het land – wil torpederen. De campagne tegen de wetten is grotendeels betaald door Texaanse oliebedrijven, en dat is in Californië slecht gevallen. Peilingen duiden erop dat de meeste Californiërs de klimaatwetgeving intact zullen laten.